| Ders Adı | Kodu | Yarıyıl | T+U Saat | Kredi | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| İktisat ve Kalkınma Sosyolojisi | SOS 209 | 3 | 2 + 0 | 2 | 5 |
| Ön Koşul Dersleri | Yok |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Önerilen Seçmeli Dersler | Yok |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Dersin Dili | Türkçe | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Dersin Seviyesi | Lisans | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Dersin Türü | Seçmeli | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Dersin Koordinatörü | Doç.Dr. YAŞAR SUVEREN | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Dersi Verenler | Doç.Dr. YAŞAR SUVEREN, | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Dersin Yardımcıları | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Dersin Kategorisi | Genel Eğitim | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Dersin Amacı | Bu ders, toplumların neden farklı değişme ve gelişme yolları izlediğini sosyolojik bir problem olarak ele alır. Kalkınma, modernleşme ve azgelişmişlik kavramları kendiliğinden açık veya tarafsız kategoriler olarak kabul edilmeyecek; bu kavramların hangi tarihsel koşullarda ortaya çıktığı, hangi toplumsal ilişkileri açıklamaya çalıştığı ve hangi varsayımları taşıdığı tartışılacaktır. Dersin başlangıç sorusu basittir: Bir toplumun geliştiğini neye bakarak söyleriz? Ekonomik büyüme, sanayileşme veya teknolojik ilerleme tek başına yeterli midir? Gelir artarken eşitsizlik derinleşiyor, çalışma koşulları ağırlaşıyor ya da insanların eğitim, sağlık ve barınma olanakları daralıyorsa yine de kalkınmadan söz edebilir miyiz? Bu sorular bizi modernleşme teorilerinden Latin Amerika yapısalcılığına, bağımlılık kuramlarından dünya-sistemi analizine, kalkınmacı devletten neoliberal dönüşüme, insanî kalkınmadan toplumsal cinsiyet ve ekolojik eleştirilere kadar uzanan bir tartışmaya götürecektir. Ders bir “kalkınma teorileri tarihi” olarak yürütülmeyecektir. Amaç kuramcıların isimlerini ve kavramlarını ezberlemek değil, aynı toplumsal olgunun farklı kuramsal yaklaşımlarda neden farklı biçimlerde açıklandığını görebilmektir. Türkiye’nin modernleşme ve kalkınma deneyimi yalnızca tek bir haftaya kapatılmış bir ülke örneği olarak görülmeyecek; planlama, sanayileşme, kır-kent dönüşümü, devlet-toplum ilişkileri ve neoliberal dönüşüm gibi başlıklarda ders boyunca karşılaştırmalı bir bağlam olarak kullanılacaktır. |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Dersin İçeriği |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Özel Koşullar | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Sektör Desteği | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Destekleyen Firma | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Destekleyen Eğitmen |
| Kalkınma Amaçları |
|---|
|
| # | Ders Öğrenme Çıktıları | Öğretim Yöntemleri | Ölçme Yöntemleri |
|---|---|---|---|
| 1 | kalkınma, ekonomik büyüme, modernleşme kavramlarını açıklar | Problem Çözme, Soru-Cevap, | Sözlü Sınavlar, Yazılı Sınavlar (Kısa ve Uzun Yanıtlı), |
| 2 | azgelişmişlik, bağımlılık, merkez-çevre kavramlarını açıklar | Anlatım, | Yazılı Sınavlar (Kısa ve Uzun Yanıtlı), Sözlü Sınavlar, |
| 3 | kalkınma, ekonomik büyüme, modernleşme, azgelişmişlik, bağımlılık, merkez-çevre, dünya-sistemi ve insanî kalkınma gibi temel kavramları birbirleriyle ilişkileri içinde açıklar | Problem Çözme, | Yazılı Sınavlar (Kısa ve Uzun Yanıtlı), Sözlü Sınavlar, |
| 4 | modernleşme teorileri, yapısalcı kalkınma yaklaşımı, bağımlılık teorileri ve dünya-sistemi analizinin aynı toplumsal problemi nasıl farklı biçimlerde kurduğunu karşılaştırabilir | Soru-Cevap, Tartışma, | Sözlü Sınavlar, |
| 5 | kalkınmayı ekonomik büyümeye indirgemeden eşitsizlik, sınıf, devlet, toplumsal cinsiyet, yaşam olanakları ve ekolojik sınırlar açısından değerlendirebilir | Problem Çözme, | Sözlü Sınavlar, Yazılı Sınavlar (Kısa ve Uzun Yanıtlı), |
| 6 | Türkiye’nin modernleşme ve kalkınma deneyimini farklı kuramsal perspektiflerden yorumlayabilir | Anlatım, | Sözlü Sınavlar, Yazılı Sınavlar (Kısa ve Uzun Yanıtlı), |
| Hafta | Ders Konuları | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Kalkınma nedir? Büyümek ile gelişmek aynı şey mi? | |
| 2 | Azgelişmiş Dünya”nın doğuşu: Kalkınmanın tarihsel kuruluşu | |
| 3 | Modernlik, gelenek ve toplumsal değişme | |
| 4 | Modernleşme teorisi: Batı bir gelecek modeli midir? | |
| 5 | Rostow ve modernleşmenin eleştirisi: Her toplum aynı yolu mu izler? | |
| 6 | Merkez-çevre ve Latin Amerika yapısalcılığı | |
| 7 | vize | |
| 8 | Bağımlılık teorileri: Azgelişmişliğin gelişmesi | |
| 9 | Dünya-sistemi yaklaşımı: Bir ülkeyi tek başına anlayabilir miyiz? | |
| 10 | Türkiye’de modernleşme, kalkınma ve merkez-çevre | |
| 11 | Planlamadan neoliberalizme: Kalkınmacı devletin dönüşümü | |
| 12 | Büyümenin ötesinde: İnsanî kalkınma ve Amartya Sen | |
| 13 | Kalkınmayı kim tanımlıyor? Toplumsal cinsiyet, çevre ve kalkınma eleştirisi | |
| 14 | Kalkınmanın geleceği: Eşitsizlik, ekolojik kriz ve iyi yaşam |
| Kaynaklar | |
|---|---|
| Ders Notu | SABİS'e yüklenecektir. |
| Ders Kaynakları | Altun, Fahrettin. “Modernleşme Kuramı ve Gelişme Sorunu.” Dîvân, 2000/1, Sayı 8, s. 123-186. Boratav, Korkut. Türkiye İktisat Tarihi. İmge Yayınları, 2005. Ercan, Fuat. Modernizm, Kapitalizm ve Azgelişmişlik. İstanbul: Bağlam Yayınları, 4. baskı, 2006. Frank, André Gunder. “Azgelişmişliğin Gelişmesi.” Emperyalizm, Gelişme ve Bağımlılık Üzerine, V Yayınları, 1992 içinde. Mardin, Şerif. “Türk Siyasasını Açıklayabilecek Bir Anahtar: Merkez-Çevre İlişkileri.” Türkiye’de Toplum ve Siyaset içinde. İletişim Yayınları, 1990. Sen, Amartya. Özgürlükle Kalkınma. Çev. Yavuz Alogan. Ayrıntı Yayınları, 2004. Yüksel, Cihan. “Azgelişmişlik ve Kalkınma Tartışmalarında Neoyapısalcı Yaklaşım.” Toros Üniversitesi İİSBF Sosyal Bilimler Dergisi, 2013/1, s. 93-108. |
| Sıra | Program Çıktıları | Katkı Düzeyi | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | |||
| 1 | Sosyoloji ve yardımcı disiplinlerle ilgili, en etkin metotları ve güncel bilgileri içeren bilgi kaynakları, uygulama araç – gereçlerini, üst düzeyde kullanabilme bilgisine sahiptir. | X | |||||
| 2 | Sosyoloji disiplini ile ilgili kavramları, fikirleri ve verileri, sosyal bilimler araştırma metotlarıyla inceler ve değerlendirir, geçmiş ve güncel bağlantıları ile konuları tanılar, analiz eder, tartışır ve gelecek projeksiyonu sunar. | X | |||||
| 3 | Sosyoloji disiplini ve ilgili alanlarda elde ettiği birikimi aktif biçimde yazılı ve sözlü yolla ifade edebilir, bu alanlarda ihtiyaç duyan kişi ve kurumlara araştırma ve rapor sunar. | X | |||||
| 4 | Sosyoloji metotlarını kullanarak, eleştirel düşünme, yaratıcı düşünme, yorumlama, sentez yapma ve değerlendirme becerilerine sahiptir. | X | |||||
| 5 | Güncel sosyolojik kavramsallaştırmalara, akımlara ve tartışmalara eleştirel yönden yaklaşabilir. | X | |||||
| 6 | Alanındaki yönelimleri, ihtiyaçları bilir, içinde bulunduğu çevrenin sosyo-kültürel ve ekonomik özelliklerini tanır; bu özelliklere uygun öğretme ve öğrenme süreçlerini planlar, uygular ve yönetir. | X | |||||
| 7 | Alanıyla ilgili çalışmalarda sorumluluk üstlenir, bağımsız veya takım çalışması yaparak çözümler üretir. | X | |||||
| 8 | Sosyoloji alanında yapılmış güncel araştırmaları takip ederek yeterli düzeyde anlayabilir ve meslektaşları ile iletişim kurabilecek düzeyde yabancı dil bilgisine sahip olmayı amaç edinir (“European Language Portfolio Global Scale”, Level B1). | ||||||
| 9 | Sosyoloji alanının gerektirdiği bilgisayar yazılımı, donanımı ve istatistik bilgisine sahiptir; bilişim ve iletişim teknolojilerini kullanır. | X | |||||
| 10 | Sosyoloji alanı ile ilgili yaptığı tüm çalışmalarda veri kaynağı olan bilgilerin toplanması, analiz edilmesi, yorumlanması, duyurulması aşamalarında toplumsal, bilimsel ve etik değerleri gözetir. | X | |||||
| 11 | Sosyolojik bilgiyi, diğer toplum bilimleriyle disiplinler arası bir düzlemde farklı toplum ve kültürlerde etkili bir şekilde işler ve disiplinler arası çalışmalara katılır. | X | |||||
| 12 | Alanında bilgisini geliştirmek yeni açılımlar ortaya koymak için çaba gösterir, yeniliklere açıktır. | X | |||||
| # | Ders Öğrenme Çıktılarının Program Çıktılarına Katkısı | PÇ 1 | PÇ 2 | PÇ 3 | PÇ 4 | PÇ 5 | PÇ 6 | PÇ 7 | PÇ 8 | PÇ 9 | PÇ 10 | PÇ 11 | PÇ 12 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | kalkınma, ekonomik büyüme, modernleşme kavramlarını açıklar | 3 | 4 | 4 | 3 | 4 | 4 | 2 | 0 | 0 | 3 | 2 | 2 |
| 2 | azgelişmişlik, bağımlılık, merkez-çevre kavramlarını açıklar | 3 | 4 | 4 | 4 | 3 | 4 | 2 | 0 | 1 | 3 | 5 | 4 |
| 3 | kalkınma, ekonomik büyüme, modernleşme, azgelişmişlik, bağımlılık, merkez-çevre, dünya-sistemi ve insanî kalkınma gibi temel kavramları birbirleriyle ilişkileri içinde açıklar | 4 | 5 | 4 | 5 | 4 | 3 | 3 | 0 | 4 | 3 | 4 | 4 |
| 4 | modernleşme teorileri, yapısalcı kalkınma yaklaşımı, bağımlılık teorileri ve dünya-sistemi analizinin aynı toplumsal problemi nasıl farklı biçimlerde kurduğunu karşılaştırabilir | 4 | 5 | 4 | 5 | 4 | 4 | 4 | 0 | 5 | 5 | 4 | 3 |
| 5 | kalkınmayı ekonomik büyümeye indirgemeden eşitsizlik, sınıf, devlet, toplumsal cinsiyet, yaşam olanakları ve ekolojik sınırlar açısından değerlendirebilir | 5 | 4 | 5 | 5 | 5 | 4 | 3 | 0 | 5 | 5 | 5 | 3 |
| 6 | Türkiye’nin modernleşme ve kalkınma deneyimini farklı kuramsal perspektiflerden yorumlayabilir | 5 | 4 | 3 | 4 | 5 | 5 | 5 | 0 | 4 | 4 | 5 | 5 |
| Değerlendirme Sistemi | |
|---|---|
| Yarıyıl Çalışmaları | Katkı Oranı |
| 1. Ara Sınav | 100 |
| Toplam | 100 |
| 1. Final | 50 |
| Toplam | 50 |
| AKTS - İş Yükü Etkinlik | Sayı | Süre (Saat) | Toplam İş Yükü (Saat) |
|---|