1. Eğitim Bilgi Sistemi
  2. Halı Kilim
  3. Geleneksel Yazma Sanatı-II (2026 - 2027)
Ders Adı Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS
Geleneksel Yazma Sanatı-II HKE 336 6 1 + 2 2 5
Ön Koşul Dersleri
Önerilen Seçmeli Dersler
Dersin Dili Türkçe
Dersin Seviyesi Lisans
Dersin Türü Seçmeli
Dersin Koordinatörü Öğr.Gör. ZEYNEP ÇAVDAR KALELİ
Dersi Verenler
Dersin Yardımcıları
Dersin Kategorisi Alanına Uygun Öğretim
Dersin Amacı

Geleneksel Türk yazmacılık sanatının tarihsel gelişimini, özellikle İstanbul yazmacılığı geleneğini ve mum batik tekniği ile kazandığı temel bilgi ve becerileri Anadolu yazmacılığı, ahşap baskı kalıbı ve doğal boyama teknikleriyle ileri düzeye taşımayı amaçlamaktadır. Anadolu yazmacılığı geleneğini tarihsel, kültürel ve teknik yönleriyle kavratmak; Tokat, Kastamonu, Elazığ, Mardin ve diğer önemli yazmacılık merkezlerinin karakteristik özelliklerini öğretmek; ahşap baskı kalıbı tasarlama ve oyma, kalıpla baskı teknikleri ile doğal boyalar kullanarak tek ve çok renkli yazma uygulamaları gerçekleştirme becerisi kazandırmak; öğrencilerin geleneksel yazma sanatı ilkelerini çağdaş tasarım anlayışıyla yorumlayarak özgün yüzey tasarımları geliştirmelerini sağlamaktır.
Dersin İçeriği

Anadolu yazmacılığının tarihsel gelişimi ve bölgesel özellikleri; Tokat, Kastamonu, Elazığ, Mardin ve diğer yazmacılık merkezlerinin desen, renk ve teknik özellikleri; ahşap baskı kalıplarının tasarlanması ve oyulması; kalıpla baskıda kullanılan araç, gereç ve malzemeler; doğal boyaların hazırlanması ve uygulanması; tek ve çok renkli baskı teknikleri; baskıda raport ve yüzey düzenlemeleri; geleneksel yazma örneklerinin analizi; özgün desen geliştirme; uygulama projesi, pafta hazırlama ve portfolyo oluşturma.
Özel Koşullar
Sektör Desteği
Destekleyen Firma
Destekleyen Eğitmen
Kalkınma Amaçları
# Ders Öğrenme Çıktıları Öğretim Yöntemleri Ölçme Yöntemleri
1 Anadolu yazmacılığının tarihsel gelişimini, bölgesel özelliklerini ve kültürel değerini açıklar. Anlatım, Soru-Cevap, Beyin Fırtınası, Tartışma, Problem Çözme, Deney ve Laboratuvar,
2 Tokat, Kastamonu, Elazığ, Mardin ve diğer yazmacılık merkezlerinin motif, desen, renk ve teknik özelliklerini karşılaştırmalı olarak analiz eder. Anlatım, Soru-Cevap, Beyin Fırtınası, Tartışma, Grupla Çalışma, Problem Çözme, Eğitsel Oyun, Deney ve Laboratuvar, Gözlem,
3 Ahşap baskı kalıbını geleneksel desen kurallarına uygun olarak tasarlar ve oyar. Anlatım, Soru-Cevap, Beyin Fırtınası, Tartışma, Grupla Çalışma, Problem Çözme, Eğitsel Oyun, Deney ve Laboratuvar, Gezi / Gözlem, Gözlem,
4 Geleneksel kalıpla baskı tekniklerini tek ve çok renkli uygulamalarda doğru yöntemlerle gerçekleştirir. Anlatım, Soru-Cevap, Beyin Fırtınası, Tartışma, Grupla Çalışma, Problem Çözme, Eğitsel Oyun, Deney ve Laboratuvar, Gezi / Gözlem, Gözlem,
5 Doğal boyaları uygun reçeteler doğrultusunda hazırlayarak baskı uygulamalarında etkin biçimde kullanır. Anlatım, Soru-Cevap, Beyin Fırtınası, Tartışma, Grupla Çalışma, Problem Çözme, Eğitsel Oyun, Deney ve Laboratuvar, Gezi / Gözlem, Gözlem,
6 Geleneksel Anadolu motiflerinden yararlanarak özgün yazma ve tekstil yüzeyi tasarımları geliştirir.
7 Yazma uygulamalarını teknik doğruluk, estetik bütünlük, renk uyumu ve işçilik açısından değerlendirir.
8 Geleneksel yazma sanatını kültürel mirasın korunması, sürdürülebilir tasarım ve çağdaş tekstil uygulamaları bağlamında yorumlar.
9 Tasarım ve üretim sürecini planlayarak uygulamalarını pafta, portfolyo ve sunum tekniklerine uygun biçimde belgeleyip sunar.
10 Geleneksel yazma tekniklerini farklı tekstil yüzeylerine ve güncel tasarım alanlarına uyarlayabilecek uygulama becerisi kazanır.
11 Geleneksel Türk Sanatları lisans programlarının uygulama odaklı eğitim yaklaşımı, kültürel mirasın korunması ve geleneksel tekniklerin çağdaş tasarım anlayışıyla yeniden yorumlanması hedefleriyle uyumlu bir bütünlük sağlamaktadır.
Hafta Ders Konuları Ön Hazırlık
1 Dersin tanıtımı, Anadolu yazmacılığının tarihsel gelişimi ve bölgesel özellikleri. Anadolu yazmacılığı hakkında temel kaynakları inceleyerek kısa bir literatür taraması yapma.
2 Tokat yazmacılığı: tarihçesi, motif repertuvarı, renk anlayışı ve teknik özellikleri. Tokat yazmalarına ait müze koleksiyonları ve akademik yayınlardan motif örnekleri araştırma.
3 Kastamonu, Elazığ ve Mardin yazmacılığı; bölgesel farklılıklar ve geleneksel örneklerin analizi. Kastamonu ve Elazığ yazmaları üzerine görsel ve yazılı kaynakları inceleyerek karşılaştırmalı notlar hazırlama.
4 Ahşap baskı kalıplarında desen hazırlama ve raport oluşturma ilkeleri. Ahşap baskı kalıplarına uygun motif taslakları ve raport denemeleri hazırlama.
5 Ahşap baskı kalıbı oyma teknikleri ve güvenli çalışma yöntemleri. Ahşap oyma teknikleri ve kalıp üretim süreçlerine ilişkin video ve görsel materyalleri inceleme.
6 Kalıpla baskıda kullanılan kumaşlar, doğal boyalar ve yardımcı malzemeler.
7 Tek renk kalıpla baskı uygulamaları. Tek renk baskı örneklerini inceleyerek uygulama planı hazırlama.
8 Ara değerlendirme ve uygulama çalışmaları.
9 Çok kalıplı baskı sistemi ve çok renkli baskı teknikleri. Çok renkli baskı tekniklerine ilişkin örnekleri inceleme ve renk planı oluşturma.
10 Doğal boyalarla baskı uygulamaları ve renk katmanlarının oluşturulması. Geleneksel Anadolu yazmalarındaki renk ve desen ilişkisini analiz ederek özgün tasarım eskizleri hazırlama.
11 Geleneksel Anadolu motiflerinden özgün yüzey tasarımı geliştirme Final projesi için motif seçimi yaparak uygulama paftasını hazırlama.
12 Baskı sonrası bitim işlemleri, kalite değerlendirmesi ve yüzey düzenleme. Baskı sonrası bitim işlemleri ve kalite değerlendirme yöntemlerini araştırma.
13 Dönem sonu özgün yazma projesinin tamamlanması. Proje sunumu için pafta, süreç fotoğrafları ve uygulama dosyasını hazırlama.
14 Final proje sunumu, değerlendirme ve genel eleştiri. Dönem boyunca hazırlanan çalışmaları portfolyo hâline getirerek genel değerlendirme için düzenleme.
Kaynaklar
Ders Notu

Dersi veren öğretim elemanı tarafından sabis dokümanlara ders dönemi yüklenecektir.
Ders Kaynakları

Kaynaklar Barışta, H. Ö. (2017). Türk El Sanatları. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.

Atasoy, N. (2015). Osmanlı'dan Günümüze Yazmacılık. İstanbul.

Kütükoğlu, S. (2019). Geleneksel Türk Yazmacılığı. İstanbul.

Erbek, M. (2018). Anadolu Motifleri. Kültür Bakanlığı Yayınları.

Birol, İ. & Derman, Ç. Türk Tezyini Sanatlarında Motifler. Kubbealtı Yayınları.

Diğer Kaynaklar Güncel Yerli Kaynaklar (2020 ve sonrası), Kültür ve Turizm Bakanlığı Somut Olmayan Kültürel Miras Yayınları (2020–2024), Vakıflar Dergisi (geleneksel sanatlar ve yazmacılık konulu makaleler), Art-Sanat Dergisi, İdil Sanat ve Dil Dergisi, Akdeniz Sanat Dergisi, Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, Millî Folklor Dergisi, DergiPark'ta yayımlanan yazmacılık ve tekstil sanatları konulu güncel makalelerSüreli Yayınlar; Textile: Cloth and Culture, Journal of Textile Design Research and Practice, Studies in Conservation, Surface Design Journal, Textile History, International Journal of Fashion Design, Technology and Education.Dijital ve Görsel Kaynaklar: Kültür ve Turizm Bakanlığı Dijital Arşivi, Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Dijital Koleksiyonları, Vakıflar Genel Müdürlüğü Dijital Arşivi, DergiPark Akademik, YÖK Ulusal Tez Merkezi, TÜBİTAK ULAKBİM TR Dizin Google Scholar, JSTOR, The Metropolitan Museum of Art Digital Collections, Victoria and Albert Museum (V&A) Collections, UNESCO Intangible Cultural Heritage Digital Archive, Europeana Collections.

 
Sıra Program Çıktıları Katkı Düzeyi
1 2 3 4 5
1 Temel Sanat ilkelerini açıklar, anlatır ve konusuna göre sıralar. X
2 Geleneksel sanatların yorumlama, tasarlama ve uygulama aşamalarında gerekli olan tüm yüzeyleri, farklı malzemeleri ve materyalleri kullanır. X
3 Konusu ile ilgili yeni çalışma, bilgi ve fikirlere açık olarak gelişmeleri, araştırma, analiz yapma, yorumlama ve uygulama yeterliliğiyle bunları kendisine kazanım olarak dönüştürme becerisini gösterir. X
4 Geleneksel sanatlarda, farklı yüzyıllardaki renkleri kullanır, tanımlar; kullanılan süsleme unsurlarını motiflerin, tasarımların üslupsal farklılıkları saptar, kullanır; dönemlerde ki, ekolleri, sanatçılarını, tekniklerini açıklar; klasik ve özgün tasarımlar yapar. X
5 Tasarımı yapar ve bütün teorik bilgi, çizim sistemleri ve bilgisayar programlarını kullanır. X
6 Geçmiş ve günümüz sanat anlayışlarını objektif olarak algılayıp karşılaştırır ve bunları geliştirir. X
7 Konusuyla ilgili restorasyon ve konservasyon yapar. X
8 Kendi öğrenme gereksinimlerini karşılayarak yaşam boyu öğrenmeyle ilgili olumlu tutum geliştirir. X
9 Türk Kültür tarihi ve tasarım bağlantılarını saptar. X
10 Bir yabancı dili en az Avrupa Dil Portföyü B1 Genel Düzeyi´nde kullanarak alanındaki bilgileri izler ve meslektaşları ile iletişim kurar.. X
11 Disiplin içi ve disiplinler arası takım çalışması yapar. X
12 Yaşam boyu öğrenmeye ilişkin olumlu tutum geliştirir. X
# Ders Öğrenme Çıktılarının Program Çıktılarına Katkısı PÇ 1 PÇ 2 PÇ 3 PÇ 4 PÇ 5 PÇ 6 PÇ 7 PÇ 8 PÇ 9 PÇ 10 PÇ 11 PÇ 12
1 Anadolu yazmacılığının tarihsel gelişimini, bölgesel özelliklerini ve kültürel değerini açıklar.
2 Tokat, Kastamonu, Elazığ, Mardin ve diğer yazmacılık merkezlerinin motif, desen, renk ve teknik özelliklerini karşılaştırmalı olarak analiz eder.
3 Ahşap baskı kalıbını geleneksel desen kurallarına uygun olarak tasarlar ve oyar.
4 Geleneksel kalıpla baskı tekniklerini tek ve çok renkli uygulamalarda doğru yöntemlerle gerçekleştirir.
5 Doğal boyaları uygun reçeteler doğrultusunda hazırlayarak baskı uygulamalarında etkin biçimde kullanır.
6 Geleneksel Anadolu motiflerinden yararlanarak özgün yazma ve tekstil yüzeyi tasarımları geliştirir.
7 Yazma uygulamalarını teknik doğruluk, estetik bütünlük, renk uyumu ve işçilik açısından değerlendirir.
8 Geleneksel yazma sanatını kültürel mirasın korunması, sürdürülebilir tasarım ve çağdaş tekstil uygulamaları bağlamında yorumlar.
9 Tasarım ve üretim sürecini planlayarak uygulamalarını pafta, portfolyo ve sunum tekniklerine uygun biçimde belgeleyip sunar.
10 Geleneksel yazma tekniklerini farklı tekstil yüzeylerine ve güncel tasarım alanlarına uyarlayabilecek uygulama becerisi kazanır.
11 Geleneksel Türk Sanatları lisans programlarının uygulama odaklı eğitim yaklaşımı, kültürel mirasın korunması ve geleneksel tekniklerin çağdaş tasarım anlayışıyla yeniden yorumlanması hedefleriyle uyumlu bir bütünlük sağlamaktadır.
Değerlendirme Sistemi
Yarıyıl Çalışmaları Katkı Oranı
1. Ara Sınav 40
1. Kısa Sınav 40
1. Ödev 20
Toplam 100
1. Yıl İçinin Başarıya 50
1. Final 50
Toplam 100
AKTS - İş Yükü Etkinlik Sayı Süre (Saat) Toplam İş Yükü (Saat)
Ders Süresi (Sınav haftası dahildir: 16x toplam ders saati) 8 4 32
Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi(Ön çalışma, pekiştirme) 8 2 16
Ara Sınav 1 1 1
Kısa Sınav 1 1 1
Ödev 1 5 5
Final 1 1 1
Ders Süresi (Sınav haftası dahildir: 16x toplam ders saati) 8 4 32
Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi(Ön çalışma, pekiştirme) 8 5 40
Ara Sınav 1 2 2
Kısa Sınav 1 2 2
Ödev 1 2 2
Final 1 2 2
Toplam İş Yükü 136
Toplam İş Yükü / 25 (Saat) 5,44
dersAKTSKredisi 5