| Ders Adı | Kodu | Yarıyıl | T+U Saat | Kredi | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| Geleneksel Yazma Sanatı-I | HKE 335 | 5 | 1 + 2 | 2 | 5 |
| Ön Koşul Dersleri | |
| Önerilen Seçmeli Dersler | |
| Dersin Dili | Türkçe |
| Dersin Seviyesi | Lisans |
| Dersin Türü | Seçmeli |
| Dersin Koordinatörü | Öğr.Gör. ZEYNEP ÇAVDAR KALELİ |
| Dersi Verenler | |
| Dersin Yardımcıları | |
| Dersin Kategorisi | Alanına Uygun Öğretim |
| Dersin Amacı | Geleneksel Türk yazmacılık sanatının tarihsel gelişimini, özellikle İstanbul yazmacılığı geleneğini, teknik ve estetik özellikleriyle öğretmek; mum batik (rezerv baskı) tekniğinin temel uygulamalarını kazandırmak, doğal ve sentetik boyalar ile kumaş yüzeyinde desen oluşturma süreçlerini uygulamalı olarak öğretmek ve öğrencilerin geleneksel yazma sanatı ilkelerine bağlı özgün tasarımlar geliştirmelerini sağlamaktır. |
| Dersin İçeriği | Geleneksel Türk yazmacılık sanatının tarihsel gelişimi, İstanbul yazmacılığının özellikleri, yazma sanatında kullanılan araç-gereç ve malzemeler, desen hazırlama süreçleri, motif ve kompozisyon oluşturma ilkeleri, mum batik (rezerv baskı) tekniğinin uygulama aşamaları, kumaş hazırlama, mum uygulama teknikleri, boyama yöntemleri, mumun uzaklaştırılması, çok renkli batik uygulamaları, klasik ve çağdaş yazma örneklerinin incelenmesi, özgün tasarım geliştirme ve dönem sonu uygulama projesi. |
| Özel Koşullar | |
| Sektör Desteği | |
| Destekleyen Firma | |
| Destekleyen Eğitmen |
| Kalkınma Amaçları |
|---|
|
| # | Ders Öğrenme Çıktıları | Öğretim Yöntemleri | Ölçme Yöntemleri |
|---|---|---|---|
| 1 | Geleneksel Türk yazmacılık sanatının tarihsel gelişimini açıklar. | Tartışma, Problem Çözme, | |
| 2 | İstanbul Bölgesi yazmacılığının teknik ve estetik özelliklerini tanımlar. | Tartışma, Problem Çözme, | |
| 3 | Yazma sanatında kullanılan araç, gereç ve malzemeleri doğru şekilde kullanır. | Tartışma, Problem Çözme, | |
| 4 | Yazma sanatına uygun motif ve kompozisyon tasarımı oluşturur. | Tartışma, Problem Çözme, | |
| 5 | Mum batik (rezerv baskı) tekniğini uygulama basamaklarına uygun olarak gerçekleştirir. | Tartışma, Problem Çözme, | |
| 6 | Tek ve çok renkli batik uygulamalarını teknik kurallar çerçevesinde uygular. | ||
| 7 | Doğal ve sentetik boyaları yüzey özelliklerine uygun olarak kullanır. | ||
| 8 | Geleneksel motiflerden yararlanarak özgün yazma tasarımları geliştirir. | ||
| 9 | Yazma çalışmalarını teknik, estetik ve işçilik açısından değerlendirir. | ||
| 10 | Yazma sanatını kültürel mirasın korunması ve sürdürülebilirliği açısından yorumlar. | ||
| 11 | Yazma sanatında iş sağlığı ve güvenliği kurallarına uygun çalışma alışkanlığı kazanır. | ||
| 12 | Uygulama sürecini planlar, belgeler ve sunar. | ||
| 13 | Geleneksel teknikleri çağdaş tekstil tasarımına uyarlayabilir. | ||
| 14 | Yazma sanatına ilişkin temel terminolojiyi doğru kullanır. |
| Hafta | Ders Konuları | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Dersin tanıtımı, yazma sanatının tanımı, tarihçesi ve Anadolu'da yazmacılık geleneği. | Yazma sanatının tarihçesi hakkında kısa literatür taraması yapma. |
| 2 | İstanbul Bölgesi yazmacılığının tarihsel gelişimi, önemli ustalar ve üretim merkezleri. | İstanbul yazmacılığına ait müze koleksiyonları ve örnekleri inceleme. |
| 3 | Yazma sanatında kullanılan kumaşlar, araç-gereçler, boyalar ve yardımcı malzemeler. | Yazmacılıkta kullanılan malzemeler hakkında araştırma yapma. |
| 4 | Yazma sanatında motif, desen ve kompozisyon oluşturma ilkeleri. | Geleneksel motiflerden örnekler toplayarak eskiz hazırlama. |
| 5 | Yazma sanatında motif, desen ve kompozisyon oluşturma ilkeleri. | Dünya batik sanatı ve rezerv baskı tekniklerini araştırma. |
| 6 | Mum batik (rezerv baskı) tekniğinin tarihçesi ve uygulama yöntemleri. | Mum batik uygulamalarına ait video ve görsel örnekleri inceleme. |
| 7 | Tek renk mum batik uygulaması. | Tek renk batik örneklerini analiz ederek uygulama planı hazırlama. |
| 8 | Ara değerlendirme ve uygulama çalışmaları. | Ara değerlendirme için çalışmalarını düzenleme ve eksiklerini tamamlama. |
| 9 | Çok katmanlı rezerv uygulamaları ve çok renkli batik teknikleri. | Çok renkli batik uygulamalarına ait örnekleri inceleme. |
| 10 | Doğal ve sentetik boyalarla batik boyama uygulamaları. | Doğal ve sentetik boyaların kullanım özelliklerini araştırma. |
| 11 | Mumun kumaştan uzaklaştırılması ve yüzey değerlendirmesi | Yüzey değerlendirme ve bitirme tekniklerini inceleme. |
| 12 | İstanbul yazmacılığına özgü motiflerle özgün tasarım geliştirme. | Sunum paftası düzeni ve kompozisyon sunum teknikleri hakkında araştırma yapma. |
| 13 | Dönem sonu özgün yazma uygulamalarının tamamlanması. | Dönem boyunca yapılan çalışmaları portfolyo hâline getirerek genel değerlendirme için hazırlama. |
| 14 | Final proje sunumu, değerlendirme ve genel eleştiri. Final çalışması için öneri ve karalar, yıl sonu sergisi için çalışmalarının sunuma hazır hâle getirilmesi. | Genel değerlendirme, yıl içi çalışmaların eleştirisi. |
| Kaynaklar | |
|---|---|
| Ders Notu | Dersi veren öğretim elemanı tarafından sabis dokümanlara ders dönemi yüklenecektir. |
| Ders Kaynakları | Barışta, H. Ö. (2017). Türk El Sanatları. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları. Atasoy, N. (2015). Osmanlı'dan Günümüze Yazmacılık. İstanbul. Kütükoğlu, S. (2019). Geleneksel Türk Yazmacılığı. İstanbul. Erbek, M. (2018). Anadolu Motifleri. Kültür Bakanlığı Yayınları. Birol, İ. & Derman, Ç. Türk Tezyini Sanatlarında Motifler. Kubbealtı Yayınları. Güncel Yerli Kaynaklar (2020 ve sonrası), Kültür ve Turizm Bakanlığı Somut Olmayan Kültürel Miras Yayınları (2020–2024), Vakıflar Dergisi (geleneksel sanatlar ve yazmacılık konulu makaleler), Art-Sanat Dergisi, İdil Sanat ve Dil Dergisi, Akdeniz Sanat Dergisi, Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, Millî Folklor Dergisi, DergiPark'ta yayımlanan yazmacılık ve tekstil sanatları konulu güncel makaleler Süreli Yayınlar; Textile: Cloth and Culture, Journal of Textile Design Research and Practice, Studies in Conservation, Surface Design Journal, Textile History, International Journal of Fashion Design, Technology and Education. Dijital ve Görsel Kaynaklar: Kültür ve Turizm Bakanlığı Dijital Arşivi, Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Dijital Koleksiyonları, Vakıflar Genel Müdürlüğü Dijital Arşivi, DergiPark Akademik, YÖK Ulusal Tez Merkezi, TÜBİTAK ULAKBİM TR Dizin Google Scholar, JSTOR, The Metropolitan Museum of Art Digital Collections, Victoria and Albert Museum (V&A) Collections, UNESCO Intangible Cultural Heritage Digital Archive, Europeana Collections.
|
| Sıra | Program Çıktıları | Katkı Düzeyi | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | |||
| 1 | Temel Sanat ilkelerini açıklar, anlatır ve konusuna göre sıralar. | X | |||||
| 2 | Geleneksel sanatların yorumlama, tasarlama ve uygulama aşamalarında gerekli olan tüm yüzeyleri, farklı malzemeleri ve materyalleri kullanır. | X | |||||
| 3 | Konusu ile ilgili yeni çalışma, bilgi ve fikirlere açık olarak gelişmeleri, araştırma, analiz yapma, yorumlama ve uygulama yeterliliğiyle bunları kendisine kazanım olarak dönüştürme becerisini gösterir. | X | |||||
| 4 | Geleneksel sanatlarda, farklı yüzyıllardaki renkleri kullanır, tanımlar; kullanılan süsleme unsurlarını motiflerin, tasarımların üslupsal farklılıkları saptar, kullanır; dönemlerde ki, ekolleri, sanatçılarını, tekniklerini açıklar; klasik ve özgün tasarımlar yapar. | X | |||||
| 5 | Tasarımı yapar ve bütün teorik bilgi, çizim sistemleri ve bilgisayar programlarını kullanır. | X | |||||
| 6 | Geçmiş ve günümüz sanat anlayışlarını objektif olarak algılayıp karşılaştırır ve bunları geliştirir. | X | |||||
| 7 | Konusuyla ilgili restorasyon ve konservasyon yapar. | X | |||||
| 8 | Kendi öğrenme gereksinimlerini karşılayarak yaşam boyu öğrenmeyle ilgili olumlu tutum geliştirir. | X | |||||
| 9 | Türk Kültür tarihi ve tasarım bağlantılarını saptar. | X | |||||
| 10 | Bir yabancı dili en az Avrupa Dil Portföyü B1 Genel Düzeyi´nde kullanarak alanındaki bilgileri izler ve meslektaşları ile iletişim kurar.. | X | |||||
| 11 | Disiplin içi ve disiplinler arası takım çalışması yapar. | X | |||||
| 12 | Yaşam boyu öğrenmeye ilişkin olumlu tutum geliştirir. | X | |||||
| # | Ders Öğrenme Çıktılarının Program Çıktılarına Katkısı | PÇ 1 | PÇ 2 | PÇ 3 | PÇ 4 | PÇ 5 | PÇ 6 | PÇ 7 | PÇ 8 | PÇ 9 | PÇ 10 | PÇ 11 | PÇ 12 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Geleneksel Türk yazmacılık sanatının tarihsel gelişimini açıklar. | ||||||||||||
| 2 | İstanbul Bölgesi yazmacılığının teknik ve estetik özelliklerini tanımlar. | ||||||||||||
| 3 | Yazma sanatında kullanılan araç, gereç ve malzemeleri doğru şekilde kullanır. | ||||||||||||
| 4 | Yazma sanatına uygun motif ve kompozisyon tasarımı oluşturur. | ||||||||||||
| 5 | Mum batik (rezerv baskı) tekniğini uygulama basamaklarına uygun olarak gerçekleştirir. | ||||||||||||
| 6 | Tek ve çok renkli batik uygulamalarını teknik kurallar çerçevesinde uygular. | ||||||||||||
| 7 | Doğal ve sentetik boyaları yüzey özelliklerine uygun olarak kullanır. | ||||||||||||
| 8 | Geleneksel motiflerden yararlanarak özgün yazma tasarımları geliştirir. | ||||||||||||
| 9 | Yazma çalışmalarını teknik, estetik ve işçilik açısından değerlendirir. | ||||||||||||
| 10 | Yazma sanatını kültürel mirasın korunması ve sürdürülebilirliği açısından yorumlar. | ||||||||||||
| 11 | Yazma sanatında iş sağlığı ve güvenliği kurallarına uygun çalışma alışkanlığı kazanır. | ||||||||||||
| 12 | Uygulama sürecini planlar, belgeler ve sunar. | ||||||||||||
| 13 | Geleneksel teknikleri çağdaş tekstil tasarımına uyarlayabilir. | ||||||||||||
| 14 | Yazma sanatına ilişkin temel terminolojiyi doğru kullanır. |
| Değerlendirme Sistemi | |
|---|---|
| Yarıyıl Çalışmaları | Katkı Oranı |
| 1. Ara Sınav | 40 |
| 1. Ödev | 20 |
| 1. Performans Görevi (Uygulama) | 20 |
| 1. Performans Görevi (Atölye) | 20 |
| Toplam | 100 |
| 1. Yıl İçinin Başarıya | 50 |
| 1. Final | 50 |
| Toplam | 100 |
| AKTS - İş Yükü Etkinlik | Sayı | Süre (Saat) | Toplam İş Yükü (Saat) |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav haftası dahildir: 16x toplam ders saati) | 7 | 4 | 28 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi(Ön çalışma, pekiştirme) | 7 | 2 | 14 |
| Ara Sınav | 1 | 1 | 1 |
| Ödev | 1 | 2 | 2 |
| Performans Görevi (Uygulama) | 1 | 3 | 3 |
| Performans Görevi (Atölye) | 1 | 3 | 3 |
| Final | 1 | 1 | 1 |
| Ders Süresi (Sınav haftası dahildir: 16x toplam ders saati) | 8 | 4 | 32 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi(Ön çalışma, pekiştirme) | 8 | 5 | 40 |
| Ara Sınav | 1 | 2 | 2 |
| Ödev | 1 | 1 | 1 |
| Performans Görevi (Uygulama) | 1 | 3 | 3 |
| Performans Görevi (Atölye) | 1 | 3 | 3 |
| Final | 1 | 2 | 2 |
| Toplam İş Yükü | 135 | ||
| Toplam İş Yükü / 25 (Saat) | 5,4 | ||
| dersAKTSKredisi | 5 | ||