| Ders Adı | Kodu | Yarıyıl | T+U Saat | Kredi | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| Halı Tarihi | HKE 207 | 7 | 2 + 0 | 2 | 2 |
| Ön Koşul Dersleri | |
| Önerilen Seçmeli Dersler | |
| Dersin Dili | Türkçe |
| Dersin Seviyesi | Lisans |
| Dersin Türü | Zorunlu |
| Dersin Koordinatörü | Öğr.Gör. ZEYNEP ÇAVDAR KALELİ |
| Dersi Verenler | Öğr.Gör. ZEYNEP ÇAVDAR KALELİ, |
| Dersin Yardımcıları | |
| Dersin Kategorisi | Alanına Uygun Temel Öğretim |
| Dersin Amacı | Türk halı sanatının tarihsel gelişimini Orta Asya'dan günümüze kadar kültürel, sanatsal ve teknik yönleriyle incelemek; Türk halılarının ortaya çıkışı, gelişim süreçleri, bölgesel özellikleri, motif ve kompozisyon anlayışları ile dünya halı sanatı içerisindeki yerini değerlendirebilme bilgi ve becerisi kazandırmak; öğrencilerin tarihsel halı örneklerini analiz ederek geleneksel motif ve desen mirasını çağdaş tasarım anlayışıyla yorumlayabilmelerini sağlamaktır. Öğrencilerin tarihî halı örneklerini yalnızca kronolojik açıdan değil; motif, kompozisyon, renk, teknik, kültürel bağlam ve estetik değer yönünden değerlendirebilmelerini hedefler. Böylece öğrenciler, geleneksel halı mirasını bilimsel yöntemlerle analiz ederek uygulama ve tasarım çalışmalarına aktarabilecek kuramsal donanıma sahip olurlar. Bu yapı, Geleneksel Türk Sanatları lisans programlarının teori ile uygulamayı bütünleştiren eğitim yaklaşımı ile uyumludur. |
| Dersin İçeriği | Halı sanatının ortaya çıkışı, ilk düğümlü halılar, Orta Asya Türk halıları, Selçuklu ve Beylikler Dönemi halıları, Osmanlı saray ve halk halıları, Anadolu halıcılık merkezleri, seccade ve saray halıları, Avrupa resim sanatında Türk halıları, motif, renk ve kompozisyon özellikleri, Cumhuriyet Dönemi halıcılığı, makine halıcılığının gelişimi, çağdaş halı sanatı, müzecilik, koruma ve restorasyon yaklaşımları ile güncel araştırmalar. |
| Özel Koşullar | |
| Sektör Desteği | |
| Destekleyen Firma | |
| Destekleyen Eğitmen |
| Kalkınma Amaçları |
|---|
|
| # | Ders Öğrenme Çıktıları | Öğretim Yöntemleri | Ölçme Yöntemleri |
|---|---|---|---|
| 1 | Türk halı sanatının tarihsel gelişim sürecini kronolojik olarak açıklar. | Anlatım, Tartışma, Grupla Çalışma, Problem Çözme, Deney ve Laboratuvar, Soru-Cevap, | Yazılı Sınavlar (Kısa ve Uzun Yanıtlı), |
| 2 | Orta Asya, Selçuklu, Beylikler ve Osmanlı dönemlerine ait halıları teknik ve estetik açıdan karşılaştırır. | Anlatım, Tartışma, Grupla Çalışma, Deney ve Laboratuvar, | Yazılı Sınavlar (Kısa ve Uzun Yanıtlı), |
| 3 | Anadolu halıcılık merkezlerinin karakteristik özelliklerini ayırt eder. | Anlatım, Tartışma, Deney ve Laboratuvar, Mikro Öğretim, Soru-Cevap, | Yazılı Sınavlar (Kısa ve Uzun Yanıtlı), |
| 4 | Türk halılarında kullanılan motif, kompozisyon, renk ve desen anlayışını analiz eder. | Mikro Öğretim, Anlatım, Tartışma, Grupla Çalışma, Deney ve Laboratuvar, Proje, | Yazılı Sınavlar (Kısa ve Uzun Yanıtlı), |
| 5 | Türk halılarının dünya sanat tarihi içerisindeki yerini ve kültürel etkilerini değerlendirir. | Anlatım, Tartışma, Grupla Çalışma, Deney ve Laboratuvar, Mikro Öğretim, | |
| 6 | Tarihî halı örneklerini teknik, sanatsal ve kültürel ölçütler doğrultusunda yorumlar. | ||
| 7 | Halı sanatına ilişkin bilimsel kaynaklardan yararlanarak araştırma yapar ve akademik sunum hazırlar. | ||
| 8 | Halı kültürel mirasının korunması, belgelenmesi ve gelecek kuşaklara aktarılmasının önemini açıklar. | ||
| 9 | Tarihsel halı örneklerinden hareketle çağdaş tasarım yaklaşımlarına yönelik değerlendirmelerde bulunur. | ||
| 10 | Halı tarihi alanına ilişkin temel terminolojiyi doğru ve etkin biçimde kullanır. |
| Hafta | Ders Konuları | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Dersin tanıtımı, halı sanatının tanımı ve tarih araştırmalarının kaynakları | Halı sanatının tarihsel gelişimine ilişkin temel kaynakları inceleme. |
| 2 | Orta Asya'da dokuma kültürü ve Pazırık Halısı | Pazırık Halısı ve Orta Asya dokumaları hakkında akademik makale okuma. |
| 3 | Büyük Selçuklu ve Anadolu Selçuklu halıları | Anadolu Selçuklu halılarının görsellerini inceleyerek motif analizi yapma. |
| 4 | Beylikler Dönemi halıları ve erken Anadolu örnekleri | Beylikler Dönemi halıları üzerine kaynak taraması yapma. |
| 5 | Osmanlı Dönemi saray halıları, Uşak ve Hereke halıları | Osmanlı saray halıları ve Hereke dokumaları hakkında görsel araştırma hazırlama. |
| 6 | Anadolu'nun önemli halıcılık merkezleri (Konya, Bergama, Kula, Milas, Gördes, Ladik vb.) | Anadolu halıcılık merkezlerini harita üzerinde inceleyerek kısa notlar hazırlama. |
| 7 | Türk halılarında motif, kompozisyon ve sembolik anlamlar | Geleneksel halı motiflerinin anlamlarına ilişkin literatür taraması yapma. |
| 8 | Ara değerlendirme | Ara değerlendirme için önceki haftaların notlarını gözden geçirme. |
| 9 | Avrupa resim sanatında Türk halıları (Holbein, Lotto, Memling, Bellini vb.) | Avrupa resimlerinde görülen Türk halılarına ilişkin örnek eserleri araştırma. |
| 10 | XIX. ve XX. yüzyılda Türk halıcılığı ve sanayileşme süreci | Cumhuriyet Dönemi halıcılığı üzerine güncel akademik yayınları inceleme. |
| 11 | Cumhuriyet Dönemi halıcılığı, kooperatifler ve devlet politikaları | Türkiye'de halıcılık sektörüne ilişkin güncel raporları ve istatistikleri araştırma. |
| 12 | Makine halıcılığının gelişimi ve çağdaş halı tasarımı | Çağdaş halı tasarım örneklerini ve uluslararası halı fuarlarını inceleme. |
| 13 | Halı koleksiyonları, müzecilik, koruma ve restorasyon çalışmaları | Bir halı müzesi veya dijital koleksiyondan seçilen örneği analiz ederek kısa rapor hazırlama. |
| 14 | Genel değerlendirme, öğrenci sunumları ve dönem sonu tartışmaları | Dönem boyunca edinilen bilgileri özetleyen çalışma dosyası ve sunum hazırlama. |
| Kaynaklar | |
|---|---|
| Ders Notu | Dersi veren öğretim elemanı tarafından sabis dokümanlara ders dönemi yüklenecektir. |
| Ders Kaynakları | Aslanapa, Oktay. (2022 baskı). Türk Halı Sanatının Bin Yılı. İstanbul: İnkılâp Kitabevi. Yetkin, Şerare. (2020 baskı). Türk Halı Sanatı. Ankara: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları. Deniz, Bekir. (2021). Türk Dünyasında Halı ve Düz Dokuma Yaygıları. Atatürk Kültür Merkezi Yayınları. Barışta, H. Örcün. (2019). Türk El Sanatları. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları. Soysaldı, Aysen. (2023). Türk Halılarında Motif ve Kompozisyon Özellikleri. Nobel Akademik Yayıncılık. Erbek, Mine. (2021 baskı). Çatalhöyük'ten Günümüze Anadolu Motifleri. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları. Stone, Peter F. (2023). Oriental Rugs: An Illustrated Lexicon of Motifs, Materials and Origins. Thames & Hudson. Eiland, Murray L. (2022). Oriental Carpets: A Complete Guide. London. Gillow, John. (2021). Textiles of the Islamic World. Thames & Hudson. Brüggemann, Werner & Böhmer, Harald. (2020 baskı). Rugs of the Peasants and Nomads of Anatolia. Museum of Islamic Art. Hoffmeister, Peter. (2022). The Art of Turkish Carpets. Munich. SÜRELİ YAYINLAR; Art-Sanat Dergisi, Vakıflar Dergisi, Millî Folklor, Türkiyat Mecmuası, Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, Akdeniz Sanat Dergisi, İdil Sanat ve Dil Dergisi, Textile History, Journal of Textile Design Research and Practice Textile: Cloth and Culture GÜNCEL MAKALE VERİ TABANLARI; DergiPark, TR Dizin, Web of Science, Scopus, ScienceDirect, SpringerLink, Taylor & Francis Online, Wiley Online Library, DİJİTAL VE GÖRSEL KAYNAKLAR; T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Dijital Kütüphanesi, YÖK Ulusal Tez Merkezi, TÜBİTAK ULAKBİM, Google Scholar, The Textile Museum Digital Collection, Victoria and Albert Museum Digital Collections, The Metropolitan Museum of Art Collection, Europeana Collections, Müze ve Dijital Koleksiyonlar;T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Dijital Kütüphanesi, Vakıflar Genel Müdürlüğü Dijital Arşivi, Konya Mevlâna Müzesi Halı Koleksiyonu, Türk ve İslam Eserleri Müzesi Dijital Koleksiyonu, Museum of Islamic Art (Doha) Digital Collection, Textile Museum of Canada Digital Archive
|
| Sıra | Program Çıktıları | Katkı Düzeyi | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | |||
| 1 | Temel Sanat ilkelerini açıklar, anlatır ve konusuna göre sıralar. | X | |||||
| 2 | Geleneksel sanatların yorumlama, tasarlama ve uygulama aşamalarında gerekli olan tüm yüzeyleri, farklı malzemeleri ve materyalleri kullanır. | X | |||||
| 3 | Konusu ile ilgili yeni çalışma, bilgi ve fikirlere açık olarak gelişmeleri, araştırma, analiz yapma, yorumlama ve uygulama yeterliliğiyle bunları kendisine kazanım olarak dönüştürme becerisini gösterir. | X | |||||
| 4 | Geleneksel sanatlarda, farklı yüzyıllardaki renkleri kullanır, tanımlar; kullanılan süsleme unsurlarını motiflerin, tasarımların üslupsal farklılıkları saptar, kullanır; dönemlerde ki, ekolleri, sanatçılarını, tekniklerini açıklar; klasik ve özgün tasarımlar yapar. | X | |||||
| 5 | Tasarımı yapar ve bütün teorik bilgi, çizim sistemleri ve bilgisayar programlarını kullanır. | X | |||||
| 6 | Geçmiş ve günümüz sanat anlayışlarını objektif olarak algılayıp karşılaştırır ve bunları geliştirir. | X | |||||
| 7 | Konusuyla ilgili restorasyon ve konservasyon yapar. | X | |||||
| 8 | Kendi öğrenme gereksinimlerini karşılayarak yaşam boyu öğrenmeyle ilgili olumlu tutum geliştirir. | X | |||||
| 9 | Türk Kültür tarihi ve tasarım bağlantılarını saptar. | X | |||||
| 10 | Bir yabancı dili en az Avrupa Dil Portföyü B1 Genel Düzeyi´nde kullanarak alanındaki bilgileri izler ve meslektaşları ile iletişim kurar.. | X | |||||
| 11 | Disiplin içi ve disiplinler arası takım çalışması yapar. | X | |||||
| 12 | Yaşam boyu öğrenmeye ilişkin olumlu tutum geliştirir. | X | |||||
| # | Ders Öğrenme Çıktılarının Program Çıktılarına Katkısı | PÇ 1 | PÇ 2 | PÇ 3 | PÇ 4 | PÇ 5 | PÇ 6 | PÇ 7 | PÇ 8 | PÇ 9 | PÇ 10 | PÇ 11 | PÇ 12 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Türk halı sanatının tarihsel gelişim sürecini kronolojik olarak açıklar. | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | ||
| 2 | Orta Asya, Selçuklu, Beylikler ve Osmanlı dönemlerine ait halıları teknik ve estetik açıdan karşılaştırır. | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | ||||||
| 3 | Anadolu halıcılık merkezlerinin karakteristik özelliklerini ayırt eder. | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | ||
| 4 | Türk halılarında kullanılan motif, kompozisyon, renk ve desen anlayışını analiz eder. | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | ||
| 5 | Türk halılarının dünya sanat tarihi içerisindeki yerini ve kültürel etkilerini değerlendirir. | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | ||
| 6 | Tarihî halı örneklerini teknik, sanatsal ve kültürel ölçütler doğrultusunda yorumlar. | ||||||||||||
| 7 | Halı sanatına ilişkin bilimsel kaynaklardan yararlanarak araştırma yapar ve akademik sunum hazırlar. | ||||||||||||
| 8 | Halı kültürel mirasının korunması, belgelenmesi ve gelecek kuşaklara aktarılmasının önemini açıklar. | ||||||||||||
| 9 | Tarihsel halı örneklerinden hareketle çağdaş tasarım yaklaşımlarına yönelik değerlendirmelerde bulunur. | ||||||||||||
| 10 | Halı tarihi alanına ilişkin temel terminolojiyi doğru ve etkin biçimde kullanır. |
| Değerlendirme Sistemi | |
|---|---|
| Yarıyıl Çalışmaları | Katkı Oranı |
| 1. Ara Sınav | 50 |
| 1. Ödev | 50 |
| Toplam | 100 |
| 1. Yıl İçinin Başarıya | 60 |
| 1. Final | 40 |
| Toplam | 100 |
| AKTS - İş Yükü Etkinlik | Sayı | Süre (Saat) | Toplam İş Yükü (Saat) |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav haftası dahildir: 16x toplam ders saati) | 14 | 3 | 42 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi(Ön çalışma, pekiştirme) | 10 | 1 | 10 |
| Ara Sınav | 1 | 1 | 1 |
| Ödev | 1 | 4 | 4 |
| Final | 1 | 1 | 1 |
| Toplam İş Yükü | 58 | ||
| Toplam İş Yükü / 25 (Saat) | 2,32 | ||
| dersAKTSKredisi | 2 | ||