1. Eğitim Bilgi Sistemi
  2. İngilizce Mütercim ve Tercümanlık
  3. Çeviri Tarihi (2025 - 2026)
Ders Adı Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS
Çeviri Tarihi IMT 306 6 3 + 0 3 5
Ön Koşul Dersleri

 

Yoktur. Ancak öğrencilerin Çeviri Kuramları, Türk Dili, İngiliz ve Amerikan Kültürü, karşılaştırmalı kültür ve edebiyat derslerine ilişkin temel bilgiye sahip olmaları önerilir.
Önerilen Seçmeli Dersler
Dersin Dili İngilizce
Dersin Seviyesi Lisans
Dersin Türü Zorunlu
Dersin Koordinatörü Dr.Öğr.Üyesi ÖZDEN ŞAHİN ER
Dersi Verenler Dr.Öğr.Üyesi ÖZDEN ŞAHİN ER,
Dersin Yardımcıları

yok
Dersin Kategorisi Alanına Uygun Öğretim
Dersin Amacı

 

Bu dersin amacı, öğrencilerin çevirinin tarihsel gelişimini, farklı dönemlerde üstlendiği kültürel, toplumsal, siyasal ve bilimsel işlevleri kavramalarını sağlamaktır. Ders kapsamında öğrencilerin Antik Çağ’dan günümüze çeviri etkinliklerini, çeviri kurumlarını, önemli çevirmenleri, çeviri hareketlerini ve çevirinin kültürlerarası aktarım süreçlerindeki rolünü değerlendirmeleri hedeflenmektedir. Ayrıca öğrencilerin Türkiye’de çeviri tarihinin temel dönemlerini ve özellikle Osmanlı dönemi ile Cumhuriyet dönemi çeviri faaliyetlerini karşılaştırmalı olarak incelemeleri amaçlanmaktadır.
Dersin İçeriği

 

Ders kapsamında çeviri tarihinin temel kavramları, çevirinin uygarlıklar arası bilgi aktarımındaki rolü, Antik Çağ’da çeviri faaliyetleri, kutsal metin çevirileri, Orta Çağ’da çeviri merkezleri, İslam dünyasında çeviri hareketleri, Rönesans ve Reform dönemlerinde çeviri, modernleşme süreçlerinde çeviri, Osmanlı döneminde tercüme faaliyetleri, Tercüme Odası, Tanzimat dönemi çeviri hareketleri, Cumhuriyet dönemi çeviri politikaları, Hasan Âli Yücel dönemi Tercüme Bürosu ve günümüzde çevirinin kurumsal, kültürel ve teknolojik dönüşümü ele alınır.
Kalkınma Amaçları
# Ders Öğrenme Çıktıları Öğretim Yöntemleri Ölçme Yöntemleri
1 Öğrenciler, çevirinin bilgi aktarımı, ideoloji, din ve güç ilişkileriyle olan etkileşimini tarihsel örnekler üzerinden analiz edebilir. Problem Çözme, Yazılı Sınavlar (Kısa ve Uzun Yanıtlı), Çoktan Seçmeli Testler,
2 Öğrenciler, farklı dönem ve kültürlerde çeviri uygulamalarının gelişimini ve çevirmenlerin tarihsel rollerindeki dönüşümü açıklayabilir. Anlatım, Soru-Cevap, Yazılı Sınavlar (Kısa ve Uzun Yanıtlı),
3 Öğrenciler, Osmanlı ve Türkiye çeviri tarihini de kapsayacak şekilde başlıca çeviri hareketlerini eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirerek güncel çeviribilim tartışmalarıyla ilişkilendirebilir. Tartışma, Anlatım, Kısa Cevaplı Testler,
Hafta Ders Konuları Ön Hazırlık
1 Introduction to Translation History
2 Translation in Antiquity
3 Translating Sacred Texts
4 Translation and the Transmission of Knowledge
5 Medieval Translation Practices
6 Renaissance and Humanist Translation &Translation, Printing, and Power
7 Midte
8 Translation and Colonialism
9 Translation in the 19th Century
10 Translators in the 20th Century
11 Translation in the Ottoman Empire
12 Translation and Modernization in the Late Ottoman Period
13 Translation in Republican Turkey
14 Contemporary Perspectives and Course Wrap-Up
Kaynaklar
Ders Notu

 

Öğretim elemanı tarafından hazırlanan ders notları, sunum dosyaları, dönemlere ilişkin örnek çeviri metinleri, tarihsel belgeler, makaleler, okuma parçaları ve karşılaştırmalı analiz materyalleri kullanılacaktır.
Ders Kaynakları
  • Delisle, J., & Woodsworth, J. (Eds.). (2012). Translators through History. John Benjamins.
  • Pym, A. (2014). Exploring Translation Theories. Routledge.
  • Pym, A. (1998). Method in Translation History. St. Jerome Publishing.
  • Bengi-Öner, I. (1999). Çeviri Bir Süreçtir... Ya Çeviribilim? Sel Yayıncılık.
  • Tahir Gürçağlar, Ş. (2008). The Politics and Poetics of Translation in Turkey, 1923–1960. Rodopi.
  • Berk Albachten, Ö., & Tahir Gürçağlar, Ş. (Eds.). (2019). Perspectives on Retranslation: Ideology, Paratexts, Methods. Routledge.
  • Aksoy, B. (2005). Geçmişten Günümüze Yazın Çevirisi. İmge Kitabevi.

 

  • Ülken, H. Z. (1997). Uyanış Devirlerinde Tercümenin Rolü. Ülken Yayınları.
Sıra Program Çıktıları Katkı Düzeyi
1 2 3 4 5
1 Mütercim-Tercümanlığın geçirdiği tarihi gelişim süreci hakkında yeterli bilgi sahibi olma X
2 Bütün üslup düzeyleri dâhil olmak üzere, anadili ve kültürüne hâkim olma
3 En az iki yabancı dili çok iyi bilme
4 Üçüncü bir yabancı dili anadile doğru çeviri yapabilecek düzeyde bilme
5 Kaynak dildeki bir metni anlayarak erek dile hatasız aktarabilme
6 Çeviride kalite ve tutarlılığı artırmak amacıyla, terminoloji çalışması hakkında gerekli kuramsal bilgiye ve yöntemlere sahip olma
7 İletişimde kültürel farklılıkları bilme
8 Bildiği yabancı dillerin kültürlerini iyi tanıma ve izleme
9 Bilgiye kısa zamanda erişebilecek araştırma ve bilgi edinme vasıtalarını bilme
10 Çeviri sürecinde kullanılan sözlük, ansiklopedi, bilgisayar ve iletişim teknolojilerini kullanabilme
11 Sözlü ya da yazılı çevirmenlik mesleğinin değişik alanlarda uygulanış şekilleri hakkında bilgiye sahip olma
12 Çevirmenlik mesleğinin ve yasal çerçevesi hakkında bilgi sahibi olma
13 Sosyal/insani bilimler alanlarından faydalanabilme
# Ders Öğrenme Çıktılarının Program Çıktılarına Katkısı PÇ 1 PÇ 2 PÇ 3 PÇ 4 PÇ 5 PÇ 6 PÇ 7 PÇ 8 PÇ 9 PÇ 10 PÇ 11 PÇ 12 PÇ 13
1 Öğrenciler, çevirinin bilgi aktarımı, ideoloji, din ve güç ilişkileriyle olan etkileşimini tarihsel örnekler üzerinden analiz edebilir. 5
2 Öğrenciler, farklı dönem ve kültürlerde çeviri uygulamalarının gelişimini ve çevirmenlerin tarihsel rollerindeki dönüşümü açıklayabilir. 5
3 Öğrenciler, Osmanlı ve Türkiye çeviri tarihini de kapsayacak şekilde başlıca çeviri hareketlerini eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirerek güncel çeviribilim tartışmalarıyla ilişkilendirebilir. 5
Değerlendirme Sistemi
Yarıyıl Çalışmaları Katkı Oranı
1. Ara Sınav 100
Toplam 100
1. Final 50
1. Yıl İçinin Başarıya 50
Toplam 100
AKTS - İş Yükü Etkinlik Sayı Süre (Saat) Toplam İş Yükü (Saat)
Ders Süresi (Sınav haftası dahildir: 16x toplam ders saati) 16 3 48
Ara Sınav 1 10 10
Final 1 10 10
Kısa Sınav 1 5 5
Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi(Ön çalışma, pekiştirme) 14 3 42
Toplam İş Yükü 115
Toplam İş Yükü / 25 (Saat) 4,6
dersAKTSKredisi 5