| Ders Adı | Kodu | Yarıyıl | T+U Saat | Kredi | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| Arkeojeofizik Özel Konular | JFM 507 | 0 | 3 + 0 | 3 | 6 |
| Ön Koşul Dersleri | |
| Önerilen Seçmeli Dersler | |
| Dersin Dili | Türkçe |
| Dersin Seviyesi | YUKSEK_LISANS |
| Dersin Türü | Seçmeli |
| Dersin Koordinatörü | Doç.Dr. HASAN KARAASLAN |
| Dersi Verenler | |
| Dersin Yardımcıları | |
| Dersin Kategorisi | Alanına Uygun Öğretim |
| Dersin Amacı | Ders, görece sığ/derin ve tek/çok katmanlı gömülü arkeolojik yapıların tespitinde ileri modelleme, veri karşılaştırma, uluslararası ve ulusal vaka analizleri ile güncel multidisipliner yaklaşımları kullanarak yüksek çözünürlüklü arkeolojik haritalama ve yorumlama yetkinliği kazandırmayı amaçlar. |
| Dersin İçeriği | Bu ders, antik yapılara ilişkin gömülü mimari elemanların Elektrik (ERT), Manyetik ve GPR yöntemleriyle tespit edilmesine yönelik ileri veri işleme, ters çözüm ve görüntü işleme tekniklerini kapsar. Ölçüm yöntemlerinin teorik temelleri ve çözünürlük sınırları, sığ ve çok katmanlı yapılar üzerinde matematiksel ve sayısal modellerle incelenir. Kazı öncesi tahribatsız haritalama süreçleri, dünyadan ve özellikle Türkiye’den (höyük, antik kent, sarnıç vb.) güncel arkeojeofizik vaka çalışmaları üzerinden detaylandırılır. |
| Özel Koşullar | |
| Sektör Desteği | |
| Destekleyen Firma | |
| Destekleyen Eğitmen |
| Kalkınma Amaçları |
|---|
|
| # | Ders Öğrenme Çıktıları | Öğretim Yöntemleri | Ölçme Yöntemleri |
|---|---|---|---|
| 1 | Antik yapıların fiziksel özelliklerini, anomali kavramını ve yasal/etik mevzuatı analiz ederek arazi şartlarına en uygun ölçüm yöntemlerini ve parametrelerini tasarlar. | Anlatım, Soru-Cevap, Bireysel Çalışma, | Yazılı Sınavlar (Kısa ve Uzun Yanıtlı), |
| 2 | Arkeojeofizik verilerine ileri düzey veri işleme, 2D/3D ters çözüm (inversiyon) tekniklerini uygular. | Problem Çözme, Anlatım, Soru-Cevap, | Yazılı Sınavlar (Kısa ve Uzun Yanıtlı), |
| 3 | Jeofizik haritalarda sığ gömülü mimari kenarların netleştirilmesi için filtreler, Fourier ve Dalgacık (Wavelet) gibi dijital görüntü işleme tekniklerini kullanır. | Problem Çözme, Anlatım, Soru-Cevap, | Yazılı Sınavlar (Kısa ve Uzun Yanıtlı), |
| 4 | Türkiye ve dünyadaki vaka çalışmalarını, İHA/Drone tabanlı uzaktan algılama yöntemlerini ve çoklu/tümleşik yöntem (integrated) verilerini değerlendirerek arkeolojik sahalara özgün çözüm ve projeler üretir. | Problem Çözme, Anlatım, Soru-Cevap, Gösterip Yaptırma, | Yazılı Sınavlar (Kısa ve Uzun Yanıtlı), |
| Hafta | Ders Konuları | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Antik Yapılar, Fiziksel Parametreler, Anomali Kavramı ve Hukuki/Etik Boyut | |
| 2 | Arkeolojik Alanlarda Yöntemsel Karşılaştırma, Tasarım ve Çözünürlük | |
| 3 | Arkeojeofizikte Elektrik Özdirenç Tomografisi (ERT) | |
| 4 | Özdirenç Verilerinin İleri İşlenmesi ve Ters Çözüm | |
| 5 | Arkeojeofizikte Manyetik Yöntem | |
| 6 | İleri Manyetik Veri İşleme ve Haritalama Teknikleri | |
| 7 | Arkeojeofizikte Yer Radarı (GPR) | |
| 8 | Arkeojeofizikte İleri Modelleme ve Çoklu/T Yöntem (Joint/Integrated) Karşılaştırması | |
| 9 | Jeofizik Verilerde Dijital Görüntü İşleme Teknikleri - I (Filtreler) | |
| 10 | Jeofizik Verilerde Dijital Görüntü İşleme Teknikleri - II (Kenar Belirginleştirme, Fourier ve Dalgacık Dönüşümleri) | |
| 11 | Teknolojik Gelişimle Ortaya Çıkan Jeofizik Arama Yöntemi: İHA/Drone Tabanlı Uzaktan Algılama | |
| 12 | Arkeojeofizik Uygulamalar: Türkiye Vaka Çalışmaları | |
| 13 | Arkeojeofizik Uygulamalar: Uluslararası Vaka Çalışmaları | |
| 14 | Arkeojeofizik Uygulamalar: Uluslararası Vaka Çalışmaları |
| Kaynaklar | |
|---|---|
| Ders Notu | Derleme ders notu |
| Ders Kaynakları | Berge, M. A., & Drahor, M. G. (2011). Electrical resistivity tomography investigations of multilayered archaeological settlements: Part II–A case from Old Smyrna Höyük, Turkey. Archaeological Prospection, 18(4), 291-302. Karaaslan, H. (2026). Integrated geophysical survey of Zeyve Höyük: a comparative study of wavelet and Fourier domain edge enhancement validated by electrical resistivity tomography (ERT). Open Geosciences, 18(1), 20250922. Karaaslan, H. (2024). Çok Katmanlı Gömülü Arkeolojik Kalıntıların Araştırılmasında Jeofizik Elektrik Özdirenç Yöntemi: Aydın Küçüktepe Höyük Örneği. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 28(3), 433-439. Karaaslan, H. (2020). Edge detection for the buried archaeological structures with the geophysical image processing method in the Alabanda Ancient Cistern in Turkey. Archaeological Prospection, 27(3), 275-284. Karaaslan, H., & Karavul, C. (2018). Usefulness of electrical and magnetic methods in finding buried structure of the Alabanda Ancient Cistern in Çine Town, Aydın City, Turkey. Arabian Journal of Geosciences, 11(8), 178. Karavul, C., Karaaslan, H., & Demirkol, A. (2016). Investigation of structures in the Alabanda Bouleuterion by electrical resistivity method. Arabian Journal of Geosciences, 9(7), 511. Papadopoulos, N. G., Tsourlos, P., Tsokas, G. N., & Sarris, A. (2006). Two‐dimensional and three‐dimensional resistivity imaging in archaeological site investigation. Archaeological Prospection, 13(3), 163-181. Rabbel, W., Erkul, E., Stümpel, H., Wunderlich, T., Pašteka, R., Papco, J., ... & Pekşen, E. R. T. A. N. (2015). Discovery of a Byzantine Church in Iznik/Nicaea, Turkey: an educational case history of geophysical prospecting with combined methods in urban areas. Archaeological Prospection, 22(1), 1-20.
|
| Sıra | Program Çıktıları | Katkı Düzeyi | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | |||
| 1 | Yaşadığı toplumun bilgi toplumu olmasına katkıda bulunmak, toplumsal, bilimsel, kültürel ve etik sorunlara çözüm sunmak amaçlarıyla alanındaki bilimsel, teknolojik, sosyal veya kültürel ilerlemeleri ulusal ve uluslararası bilimsel ortamlarda (toplantılarda) tanıtır. | ||||||
| 2 | Alanında bilimsel araştırma yaparak bilgiye genişlemesine ve derinlemesine ulaşır, alanında güncel teknik ve yöntemler ile bunların kısıtları hakkında kapsamlı bilgiye sahip olup ve elde ettiği bilgiyi değerlendirir, yorumlar ve uygular. | X | |||||
| 3 | Alanı ile ilgili problemleri tanımlar ve formüle eder, yeni ve/veya özgün fikir ve yöntemler geliştirir; karmaşık sistem veya süreçleri tasarlar ve tasarımlarında yenilikçi/alternatif çözümler ile gelişmekte olan yenilikçi yöntemleri kullanır. | X | |||||
| 4 | Kuramsal, deneysel ve modelleme esaslı araştırmaları tasarlar ve uygular, belirsiz, sınırlı ya da eksik verileri bilimsel yöntemlerle tamamlar; verilerin toplanması, yorumlanması, duyurulması aşamalarında ve mesleki tüm etkinliklerde toplumsal, bilimsel ve etik değerleri gözetir. | X | |||||
| 5 | Alanındaki uygulamaların sosyal, çevresel, sağlık, güvenlik, hukuki boyutlarını ve iş hayatı uygulamalarını bilir ve bunların getirdiği kısıtların farkındadır. Disiplin içi ve çok disiplinli takımlarda etkin bir biçimde birlikte ve ya bağımsız çalışabilir ve sorumluluk alır. | X | |||||
| 6 | Mühendislik uygulamalarında gerekli olan jeofizik yöntemleri seçer, kuramsal ve arazi çalışmalarında uygular. | X | |||||
| # | Ders Öğrenme Çıktılarının Program Çıktılarına Katkısı | PÇ 1 | PÇ 2 | PÇ 3 | PÇ 4 | PÇ 5 | PÇ 6 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Antik yapıların fiziksel özelliklerini, anomali kavramını ve yasal/etik mevzuatı analiz ederek arazi şartlarına en uygun ölçüm yöntemlerini ve parametrelerini tasarlar. | 2 | 3 | 3 | 2 | 2 | |
| 2 | Arkeojeofizik verilerine ileri düzey veri işleme, 2D/3D ters çözüm (inversiyon) tekniklerini uygular. | 3 | 2 | 2 | 3 | ||
| 3 | Jeofizik haritalarda sığ gömülü mimari kenarların netleştirilmesi için filtreler, Fourier ve Dalgacık (Wavelet) gibi dijital görüntü işleme tekniklerini kullanır. | 3 | 2 | 2 | 3 | ||
| 4 | Türkiye ve dünyadaki vaka çalışmalarını, İHA/Drone tabanlı uzaktan algılama yöntemlerini ve çoklu/tümleşik yöntem (integrated) verilerini değerlendirerek arkeolojik sahalara özgün çözüm ve projeler üretir. |
| Değerlendirme Sistemi | |
|---|---|
| Yarıyıl Çalışmaları | Katkı Oranı |
| 1. Ara Sınav | 100 |
| Toplam | 100 |
| 1. Final | 60 |
| 1. Yıl İçinin Başarıya | 40 |
| Toplam | 100 |
| AKTS - İş Yükü Etkinlik | Sayı | Süre (Saat) | Toplam İş Yükü (Saat) |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav haftası dahildir: 16x toplam ders saati) | 16 | 3 | 48 |
| Ara Sınav | 1 | 10 | 10 |
| Final | 1 | 10 | 10 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi(Ön çalışma, pekiştirme) | 16 | 5 | 80 |
| Toplam İş Yükü | 148 | ||
| Toplam İş Yükü / 25 (Saat) | 5,92 | ||
| dersAKTSKredisi | 6 | ||