| Ders Adı | Kodu | Yarıyıl | T+U Saat | Kredi | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| Tasarımda Düşünme Araçları ve Yaratıcılık | MIM 049 | 7 | 1 + 2 | 2 | 5 |
| Ön Koşul Dersleri | |
| Önerilen Seçmeli Dersler | |
| Dersin Dili | Türkçe |
| Dersin Seviyesi | Lisans |
| Dersin Türü | Seçmeli |
| Dersin Koordinatörü | Arş.Gör.Dr. SEREFRAZ AKYAMAN |
| Dersi Verenler | Arş.Gör.Dr. SEREFRAZ AKYAMAN, |
| Dersin Yardımcıları | |
| Dersin Kategorisi | Alanına Uygun Öğretim |
| Dersin Amacı | Bu dersin amacı, öğrencilerin tasarım problemlerine yaratıcı ve yapılandırılmış biçimde yaklaşabilmelerini sağlamak; farklı yaratıcılık ve fikir üretme yöntemlerini tanımalarını, uygun problem bağlamlarında bilinçli biçimde seçip uygulayabilmelerini ve tasarım süreçlerini eleştirel olarak değerlendirebilmelerini geliştirmektir. Ders ayrıca üretken yapay zekâ araçlarının tasarım sürecindeki rolünü karşılaştırmalı olarak ele alarak, bu araçların destekleyici ve bilinçli kullanımına yönelik farkındalık kazandırmayı hedefler. |
| Dersin İçeriği | Ders kapsamında tasarımda yaratıcılık, tasarım problemi tanımı ve kullanıcı odaklı araştırma yaklaşımları ele alınır. Çeşitli yaratıcılık ve fikir geliştirme teknikleri hem kuramsal hem uygulamalı olarak incelenir. Öğrenciler, belirlenen bir tasarım problemi üzerinden bu yöntemleri uygulayarak çoklu alternatifler üretir, yapılandırılmış değerlendirme araçlarıyla karar verme süreçlerini geliştirir. Ders sürecinde üretken yapay zekâ araçları metin ve görsel üretim bağlamında kontrollü ve karşılaştırmalı biçimde kullanılır; üretken yapay zekâ araçları destekli ve desteksiz tasarım süreçleri uygulama çalışmaları üzerinden analiz edilir. |
| Özel Koşullar | |
| Sektör Desteği | |
| Destekleyen Firma | |
| Destekleyen Eğitmen |
| Kalkınma Amaçları |
|---|
|
| # | Ders Öğrenme Çıktıları | Öğretim Yöntemleri | Ölçme Yöntemleri |
|---|---|---|---|
| 1 | Tasarım problemini kullanıcı, bağlam ve davranış boyutlarıyla analiz eder ve gözlem temelli problem çerçevesi oluşturur. | Bireysel Çalışma, Gözlem, | Ödev / Evde-Çöz Sınavlar, |
| 2 | Farklı yaratıcılık ve düşünme araçlarını uygun tasarım problemlerinde seçer ve uygular. | Problem Çözme, Proje, | Ödev / Evde-Çöz Sınavlar, |
| 3 | Yapay zekâ destekli ve yapay zekâdan bağımsız düşünme araçlarını karşılaştırır; yapay zekâyı tasarım sürecinde bilinçli ve destekleyici bir araç olarak konumlandırır | Tartışma, | Ödev / Evde-Çöz Sınavlar, |
| 4 | Üretilen tasarım alternatiflerini çok ölçütlü olarak eleştirel biçimde değerlendirir ve seçimlerini gerekçelendirir. | Problem Çözme, | Ödev / Evde-Çöz Sınavlar, |
| 5 | Tasarım sürecini süreç dokümantasyonu yoluyla izler, analiz eder ve geliştirir. | Problem Çözme, | Ödev / Evde-Çöz Sınavlar, |
| 6 | Öğrenci, tasarım süreçleri ve kendi başına özgün biçim ararken kullanabileceği yöntemler hakkında bilinç ve deneyim kazanır. | Problem Çözme, | Ödev / Evde-Çöz Sınavlar, Çoktan Seçmeli Testler, |
| Hafta | Ders Konuları | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Tasarım nedir? | |
| 2 | Tasarım problemi nedir? Problem çözme nedir? Tasarım nereden başlar? Gözlem ve AEIOU | |
| 3 | Yaratıcılık nedir? Problem çözme nedir? Beyin fırtınası ve serbest yazım | |
| 4 | Yaratıcılık yöntemleri: SCAMPER | |
| 5 | Yaratıcılık yöntemleri: 100 Thumbnails, 6–3–5 ve zihin haritası | |
| 6 | YZ ile fikir üretimi ve karşılaştırma | |
| 7 | Öğrenilen tekniklerin uygulamasına dair öğrenci sunumları ve tartışmalar | |
| 8 | Yaratıcılık yöntemleri: Morfolojik matris | |
| 9 | Yaratıcılık yöntemleri: Yanal düşünce tekniği | |
| 10 | Yaratıcılık yöntemleri: Persona ve Storyboard | |
| 11 | Yaratıcılık yöntemleri: 6 Düşünce şapkası & Disney Metodu | |
| 12 | Bireysel çalışma kapsamında yaratıcılık yöntemlerini kullanarak fikir geliştirme egzersizleri ve tartışmaları | |
| 13 | Bireysel çalışma kapsamında yaratıcılık yöntemlerini kullanarak fikir geliştirme egzersizleri ve tartışmaları | |
| 14 | Bireysel çalışma kapsamında yaratıcılık yöntemlerini kullanarak fikir geliştirme egzersizleri ve tartışmaları |
| Kaynaklar | |
|---|---|
| Ders Notu | |
| Ders Kaynakları | Osborn A., 2001. “Applied Imagination: Principles and Procedures of Creative Problem Solving”, Creative Education Foundation Press Rawlinson, J.,G., (1995), Yaratıcı Düşünme ve Beyin fırtınası, Bireysel Yatırım Dizisi, Rota Yayın, Yapım, Tanıtım, Istanbul, Norman, D., (2004), Emotional design – Why we Love (or hate) Everyday Things, Basic Books-A Member of the Perseus Books group, New York, Markman, A. B., & Wood, K. L. (Eds.). (2009). Tools for innovation: The science behind the practical methods that drive new ideas. Oxford University Press. Kaufman, J. C., & Sternberg, R. J. (Eds.). (2010). The Cambridge handbook of creativity. Cambridge University Press |
| Sıra | Program Çıktıları | Katkı Düzeyi | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | |||
| 1 | Araştırma ve Eleştirel Düşünme Becerisi: Mimari ve kentsel ölçekte belirli sorunlara karşı araştırma, anlama, analiz etme, bilgi üretme, karşılaştırmalı olarak inceleme ve farklı açılardan değerlendirmeler aracılığıyla çözüm önerileri ve stratejik yaklaşımlar geliştirme. | X | |||||
| 2 | İletişim ve Sunum Becerisi: Meslek ortamlarında ve toplumda, uygun temsil araçlarını kullanarak verimli yazabilme ve konuşabilme; doğru iletişim kurmak üzere geleneksel el çizimleri ve bilgisayar teknolojilerinin kullanıldığı çeşitli tekniklerle programlama ve tasarım sürecinin her aşamasını uygun tekniklerle ifade edebilme, etkili sunum yapabilme. | X | |||||
| 3 | Tasarım Becerileri: Tasarımın temel ilkelerini ve gerekliliklerini kavrayarak etkin şekilde kullanabilme, ilgili ölçüt ve standartlar doğrultusunda farklı alternatifler üretebilme. | X | |||||
| 4 | Bütünleşik Değerlendirme ve Karar Verme: Tasarım problemlerini çözümlemede kentsel ölçekten tekil malzeme kullanımına; toplumsal yaklaşımdan bireysel kullanım ilişkisine kadar geniş bir aralığa odaklanan unsurları bir arada değerlendirebilme. Mimari ve kentsel tasarım problemlerinin çözümlenmesinde çevrenin bilinçli kullanımı, erişilebilirlik, çevresel sistemler, taşıyıcı sistemler, yapı servis sistemleri gibi birden fazla değişkeni, belirlenen tema ve bağlam kapsamında bir arada kullanabilme. | ||||||
| 5 | Mimarlık Tarihi ve Kültür: Mimarlık tarihi kapsamında incelenen örnekleri anlama ve kavrama; bunları şekillendiren yerel, bölgesel, küresel ortamlara ait kültürel normları mimari, sosyo-ekonomik, politik, estetik ve teknolojik faktörler bağlamında değerlendirerek bu mirasın etkilerini anlama; mimarlık düşüncesi ve uygulamasına ilişkin yenilikleri takip ederek yaşam boyu öğrenmeye açık olma. | ||||||
| 6 | Kültürel Çeşitlilik: Yerel ve küresel ölçekte farklı kültürlere sahip toplum ve bireylerin ihtiyaçları, değerleri, davranışsal normları hakkında bilgi edinme ve söz konusu kültürel çeşitliliğin etkinlik zemini olan sosyo-mekânsal dinamikleri anlama. | ||||||
| 7 | Çevresel Sistemler ve Sürdürülebilir Tasarım: Çevresel sistemlere ve coğrafi özelliklere göre tasarım kriterlerinin çeşitliliğini anlama ve sürdürülebilir kalkınma hedefleri doğrultusunda kamu yararını gözeterek kaynakların korunarak gelecek nesillere aktarılmasına katkıda bulunacak mekanlar oluşturabilme. | ||||||
| 8 | Kültür ve Tabiat Varlıklarının Korunması: Tarihi ve doğal çevreyi tanıma, önemini kavrama ve koruma bilinci kazanma; tarihi anıtların ve yapıların belgelenmesi, rölöve, restitüsyon ve restorasyon projelerini hazırlamak için gerekli temel teknikleri anlama. | ||||||
| 9 | Biçimsel ve Strüktürel Kompozisyon: Form, fonksiyon, strüktür ilişkilerini bir bütün olarak ele alabilme ve mekânsal düzeyde kavrayabilme; yapı malzemeleri ve bileşenlerinin üretim, kullanım ve uygulamalarıyla ilgili ilke ve standartları anlama. | ||||||
| 10 | Taşıyıcı Sistemler: Taşıyıcı sistemlerin temel özelliklerini anlama, çağdaş taşıyıcı sistemlerin gelişimi ve uygulama alanları hakkında bilgi sahibi olma, ilgili disiplinler ile iş birliği kabiliyeti edinme. | ||||||
| 11 | Yapı Servis Sistemleri: Yapı tasarımında, strüktürel, çevresel, güvenlik, yapı kabuğu ve bina servis sistemlerini (tesisat, elektrik, sirkülasyon, iletişim, güvenlik ve yangın koruma) anlama, değerlendirme, seçme ve tasarım sürecine entegre edebilme. | ||||||
| 12 | Proje Yönetimi ve Saha Uygulamaları: Proje yönetimi, iş planlama, finansal yönetim, ekip oluşturma, girişimcilik ve liderlik konularında temel ilkeleri anlama ve uygulayabilme. | ||||||
| 13 | Finansal Değerlendirme: Fizibilite çalışmaları, yapı maliyeti öngörüleri, işletme maliyetleri, bina yaşam döngüsü gibi kısa, orta ve uzun vadeli finansal konuların temelleri hakkında yeterli bilgi sahibi olma. | ||||||
| 14 | Meslek Etiği, Alanla İlgili Mevzuat ve Yasal Sorumluluklar: Kamu yararı, sağlığı, güvenliği ve refahı için, mülkiyet hakları, imar ve iskân yönetmelikleri, kullanıcı hakları gibi tasarımı etkileyen konularda mimarın yasal sorumluluklarını anlama, mimari tasarım ve uygulamada mesleki muhakemenin kullanılmasına ilişkin etik değerlerin rolünü kavrayabilme. | ||||||
| # | Ders Öğrenme Çıktılarının Program Çıktılarına Katkısı | PÇ 1 | PÇ 2 | PÇ 3 | PÇ 4 | PÇ 5 | PÇ 6 | PÇ 7 | PÇ 8 | PÇ 9 | PÇ 10 | PÇ 11 | PÇ 12 | PÇ 13 | PÇ 14 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Tasarım problemini kullanıcı, bağlam ve davranış boyutlarıyla analiz eder ve gözlem temelli problem çerçevesi oluşturur. | 5 | 0 | 4 | |||||||||||
| 2 | Farklı yaratıcılık ve düşünme araçlarını uygun tasarım problemlerinde seçer ve uygular. | 5 | 3 | 4 | |||||||||||
| 3 | Yapay zekâ destekli ve yapay zekâdan bağımsız düşünme araçlarını karşılaştırır; yapay zekâyı tasarım sürecinde bilinçli ve destekleyici bir araç olarak konumlandırır | 5 | 3 | 4 | |||||||||||
| 4 | Üretilen tasarım alternatiflerini çok ölçütlü olarak eleştirel biçimde değerlendirir ve seçimlerini gerekçelendirir. | 5 | 3 | 4 | |||||||||||
| 5 | Tasarım sürecini süreç dokümantasyonu yoluyla izler, analiz eder ve geliştirir. | 5 | 3 | 4 | |||||||||||
| 6 | Öğrenci, tasarım süreçleri ve kendi başına özgün biçim ararken kullanabileceği yöntemler hakkında bilinç ve deneyim kazanır. | 5 | 3 | 4 |
| Değerlendirme Sistemi | |
|---|---|
| Yarıyıl Çalışmaları | Katkı Oranı |
| 1. Ödev | 50 |
| 1. Kısa Sınav | 25 |
| 2. Kısa Sınav | 25 |
| Toplam | 100 |
| 1. Final | 40 |
| 1. Yıl İçinin Başarıya | 60 |
| Toplam | 100 |
| AKTS - İş Yükü Etkinlik | Sayı | Süre (Saat) | Toplam İş Yükü (Saat) |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav haftası dahildir: 16x toplam ders saati) | 16 | 3 | 48 |
| Kısa Sınav | 2 | 2 | 4 |
| Final | 1 | 20 | 20 |
| Ödev | 1 | 20 | 20 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi(Ön çalışma, pekiştirme) | 5 | 5 | 25 |
| Toplam İş Yükü | 117 | ||
| Toplam İş Yükü / 25 (Saat) | 4,68 | ||
| dersAKTSKredisi | 5 | ||