| Ders Adı | Kodu | Yarıyıl | T+U Saat | Kredi | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| Ön Biçimleme ve İstemleme | IMT 423 | 7 | 3 + 0 | 3 | 5 |
| Ön Koşul Dersleri | |
| Önerilen Seçmeli Dersler | |
| Dersin Dili | İngilizce |
| Dersin Seviyesi | Lisans |
| Dersin Türü | Seçmeli |
| Dersin Koordinatörü | Prof.Dr. ŞABAN KÖKTÜRK |
| Dersi Verenler | Prof.Dr. ŞABAN KÖKTÜRK, |
| Dersin Yardımcıları | |
| Dersin Kategorisi | Alanına Uygun Öğretim |
| Dersin Amacı | Ön Biçimleme ve İstemleme dersi, öğrencilerin çeviri sürecinde metni yalnızca dilsel açıdan değil, aynı zamanda yapı, bağlam ve amaç doğrultusunda etkili biçimde hazırlayabilme becerilerini geliştirmeyi amaçlar. Bu ders, özellikle dijital çağda önem kazanan yapay zekâ destekli çeviri araçlarıyla doğru ve verimli iletişim kurabilmek için gerekli olan istem (prompt) oluşturma yetkinliğini kazandırmayı hedefler. Öğrencilerin, kaynak metni analiz ederek uygun biçimlendirme stratejileri geliştirmesi ve hedef dile aktarım öncesinde metni optimize edebilmesi dersin temel amaçları arasındadır. |
| Dersin İçeriği | Dersin içeriği, metin ön işleme teknikleri, biçimlendirme standartları ve istem mühendisliği (prompt engineering) kavramları etrafında şekillenir. Öğrenciler; farklı metin türlerine göre uygun biçimlendirme yöntemlerini, terminoloji yönetimini ve çeviri öncesi metin düzenleme süreçlerini öğrenir. Ayrıca, yapay zekâ tabanlı sistemlerle etkili iletişim kurmak için açık, doğru ve amaca yönelik istemler oluşturma üzerine uygulamalar yapılır. Ders kapsamında örnek metin analizleri, uygulamalı çalışmalar ve dijital araç kullanımı ile teorik bilgilerin pekiştirilmesi sağlanır. |
| Kalkınma Amaçları |
|---|
|
| # | Ders Öğrenme Çıktıları | Öğretim Yöntemleri | Ölçme Yöntemleri |
|---|---|---|---|
| 1 | İstemlemenin profesyonel kullanımını öğrenir. | Beyin Fırtınası, Tartışma, Anlatım, | Ödev / Evde-Çöz Sınavlar, |
| 2 | Ön biçimlemenin çeviri teknolojilerindeki kullanımını öğrenir. | Anlatım, Beyin Fırtınası, | Yazılı Sınavlar (Kısa ve Uzun Yanıtlı), |
| 3 | Ön biçimleme becerisini kazanır. | Anlatım, Beyin Fırtınası, | Yazılı Sınavlar (Kısa ve Uzun Yanıtlı), |
| Hafta | Ders Konuları | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Giriş ve Temel Kavramlar | |
| 2 | Ön Biçimlemenin Tanımı ve Yöntemleri | |
| 3 | Ön ve Son Biçimlemenin Ayrımı | |
| 4 | Yapay Zekâ ve Dil Modelleri | |
| 5 | İstemlemenin Tanımı ve Yöntemleri | |
| 6 | İstemlemenin Kullanım Alanları | |
| 7 | Ön Biçimlemede İstemleme | |
| 8 | Ara sınav | |
| 9 | Ön Biçimleme Uygulamaları | |
| 10 | Ön Biçimleme Uygulamaları | |
| 11 | Ön Biçimleme Kapsamında İstemleme Uygulamaları | |
| 12 | Genel İstemleme Uygulamaları | |
| 13 | Özel İstemleme Uygulamaları | |
| 14 | Genel Tekrar |
| Kaynaklar | |
|---|---|
| Ders Notu | Ders notu olarak öğretim elemanı tarafından sağlanan dijital materyaller kullanılmaktadır. |
| Ders Kaynakları | Şengel, E. (Ed.). (2024). Teoriden uygulamaya yapay zekânın temelleri: Geçmiş, gelecek ve güçlü promptlar. Ankara, Serüven Yayınevi. |
| Sıra | Program Çıktıları | Katkı Düzeyi | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | |||
| 1 | Mütercim-Tercümanlığın geçirdiği tarihi gelişim süreci hakkında yeterli bilgi sahibi olma | ||||||
| 2 | Bütün üslup düzeyleri dâhil olmak üzere, anadili ve kültürüne hâkim olma | ||||||
| 3 | En az iki yabancı dili çok iyi bilme | ||||||
| 4 | Üçüncü bir yabancı dili anadile doğru çeviri yapabilecek düzeyde bilme | ||||||
| 5 | Kaynak dildeki bir metni anlayarak erek dile hatasız aktarabilme | ||||||
| 6 | Çeviride kalite ve tutarlılığı artırmak amacıyla, terminoloji çalışması hakkında gerekli kuramsal bilgiye ve yöntemlere sahip olma | ||||||
| 7 | İletişimde kültürel farklılıkları bilme | ||||||
| 8 | Bildiği yabancı dillerin kültürlerini iyi tanıma ve izleme | ||||||
| 9 | Bilgiye kısa zamanda erişebilecek araştırma ve bilgi edinme vasıtalarını bilme | ||||||
| 10 | Çeviri sürecinde kullanılan sözlük, ansiklopedi, bilgisayar ve iletişim teknolojilerini kullanabilme | X | |||||
| 11 | Sözlü ya da yazılı çevirmenlik mesleğinin değişik alanlarda uygulanış şekilleri hakkında bilgiye sahip olma | ||||||
| 12 | Çevirmenlik mesleğinin ve yasal çerçevesi hakkında bilgi sahibi olma | ||||||
| # | Ders Öğrenme Çıktılarının Program Çıktılarına Katkısı | PÇ 1 | PÇ 2 | PÇ 3 | PÇ 4 | PÇ 5 | PÇ 6 | PÇ 7 | PÇ 8 | PÇ 9 | PÇ 10 | PÇ 11 | PÇ 12 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | İstemlemenin profesyonel kullanımını öğrenir. | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 3 | 0 | 0 |
| 2 | Ön biçimlemenin çeviri teknolojilerindeki kullanımını öğrenir. | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 3 | 0 | 0 |
| 3 | Ön biçimleme becerisini kazanır. | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 3 | 0 | 0 |
| Değerlendirme Sistemi | |
|---|---|
| Yarıyıl Çalışmaları | Katkı Oranı |
| Toplam | 0 |
| Toplam | 0 |
| AKTS - İş Yükü Etkinlik | Sayı | Süre (Saat) | Toplam İş Yükü (Saat) |
|---|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 2 | 2 |
| Ödev | 13 | 3 | 39 |
| Final | 1 | 2 | 2 |
| Performans Görevi (Uygulama) | 6 | 3 | 18 |
| Ders Süresi (Sınav haftası dahildir: 16x toplam ders saati) | 16 | 4 | 64 |
| Toplam İş Yükü | 125 | ||
| Toplam İş Yükü / 25 (Saat) | 5 | ||
| dersAKTSKredisi | 5 | ||