| Ders Adı | Kodu | Yarıyıl | T+U Saat | Kredi | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| Söylem Çözümlemesi | IMT 208 | 3 | 2 + 0 | 2 | 4 |
| Ön Koşul Dersleri | |
| Önerilen Seçmeli Dersler | |
| Dersin Dili | İngilizce |
| Dersin Seviyesi | Lisans |
| Dersin Türü | Seçmeli |
| Dersin Koordinatörü | Prof.Dr. ŞABAN KÖKTÜRK |
| Dersi Verenler | |
| Dersin Yardımcıları | |
| Dersin Kategorisi | Alanına Uygun Öğretim |
| Dersin Amacı | Söylem Çözümlemesi dersinin amacı, öğrencilerin dilin yalnızca sözcük ve cümle düzeyinde değil, daha geniş bağlamlar içinde nasıl anlam kazandığını kavramalarını sağlamaktır. Bu ders, metinlerin ve konuşmaların yapısal, işlevsel ve bağlamsal özelliklerini inceleyerek söylemin kültürel, toplumsal ve ideolojik boyutlarını analiz edebilme becerisi kazandırmayı hedefler. Öğrenciler, farklı metin türlerini çözümleme, örtük anlamları ortaya çıkarma ve iletişimdeki niyet, güç ilişkileri ve söylem stratejilerini değerlendirme konusunda yetkinlik geliştirir. Böylece, çeviri sürecinde yalnızca dilsel eşdeğerlik değil, aynı zamanda bağlamsal ve söylemsel uygunluğu da gözetebilen bilinçli ve eleştirel çevirmenler yetiştirilmesi amaçlanır. |
| Dersin İçeriği | Söylem Çözümlemesi dersinin içeriği, dilin bağlam içinde nasıl üretildiğini ve anlamlandırıldığını inceleyen kuramsal ve uygulamalı konuları kapsar. Ders kapsamında söylem kavramı, metin ve bağlam ilişkisi, sözlü ve yazılı söylem türleri ele alınır; Söylem Analizi ve Edimbilim gibi alanların temel kavramları incelenir. Ayrıca bağlaşıklık ve tutarlılık, söz eylem kuramı, konuşma çözümlemesi, eleştirel söylem çözümlemesi ve ideoloji-dil ilişkisi gibi konular işlenir. Öğrenciler farklı metin türleri üzerinde uygulamalı analizler yaparak metinler arası ilişkileri, örtük anlamları, söylem stratejilerini ve kültürel unsurları değerlendirmeyi öğrenir. Bunun yanı sıra ders, çeviri sürecinde söylem düzeyinde karşılaşılan sorunları ve çözüm yollarını ele alarak öğrencilerin analitik ve eleştirel düşünme becerilerini geliştirmeyi hedefler. |
| Kalkınma Amaçları |
|---|
|
| # | Ders Öğrenme Çıktıları | Öğretim Yöntemleri | Ölçme Yöntemleri |
|---|---|---|---|
| 1 | Öğrenciler, Söylem Analizi alanına ait temel kavram ve kuramları açıklayabilir ve farklı metin türlerine uygulayabilir. | Anlatım, Beyin Fırtınası, | Yazılı Sınavlar (Kısa ve Uzun Yanıtlı), |
| 2 | Öğrenciler, sözlü ve yazılı metinlerde bağlaşıklık, tutarlılık ve bağlam unsurlarını analiz ederek anlamın nasıl üretildiğini yorumlayabilir. | Anlatım, Beyin Fırtınası, | Yazılı Sınavlar (Kısa ve Uzun Yanıtlı), |
| 3 | Öğrenciler, Edimbilim ve söz eylem kuramı çerçevesinde örtük anlamları, iletişim niyetlerini ve söylem stratejilerini değerlendirebilir. | Anlatım, Beyin Fırtınası, | Yazılı Sınavlar (Kısa ve Uzun Yanıtlı), |
| 4 | Öğrenciler, çeviri sürecinde söylem düzeyinde karşılaşılan sorunları belirleyerek uygun çözüm stratejileri geliştirebilir ve metinler arası aktarımı eleştirel bir bakış açısıyla gerçekleştirebilir. | Anlatım, Beyin Fırtınası, | Yazılı Sınavlar (Kısa ve Uzun Yanıtlı), |
| Hafta | Ders Konuları | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Derse giriş; söylem ve Söylem Analizi kavramı. | |
| 2 | Metin, bağlam ve iletişim; dilin bağlamsal kullanımı. | |
| 3 | Bağlaşıklık (cohesion) ve tutarlılık (coherence). | |
| 4 | Edimbilim ve anlamın yorumlanması. | |
| 5 | Söz eylem kuramı (speech act theory). | |
| 6 | Konuşma çözümlemesi (conversation analysis) ve etkileşim yapıları. | |
| 7 | Söylemde güç, ideoloji ve dil ilişkisi. | |
| 8 | Ara sınav | |
| 9 | Eleştirel söylem çözümlemesine giriş. | |
| 10 | Medya söylemi ve söylem stratejileri. | |
| 11 | Akademik ve resmi metinlerde söylem analizi. | |
| 12 | Edebi metinlerde söylem ve anlatı yapıları. | |
| 13 | Çeviri ve söylem: metinler arası aktarım, eşdeğerlik sorunları. | |
| 14 | Genel tekrar, öğrenci sunumları ve dersin değerlendirilmesi. |
| Kaynaklar | |
|---|---|
| Ders Notu | Ders notu olarak öğretim elemanı tarafından sağlanan dijital materyaller kullanılmaktadır. |
| Ders Kaynakları | • Hatim, B., & Mason, I. (1990). Discourse and the Translator. London and New York: Longman. • Baker, M. (2006). Translation and Conflict: A Narrative Account. London and New York: Routledge. • Hatim, B., & Mason, I. (1997). The Translator as Communicator. London and New York: Routledge. • Munday, J., & Zhang, M. (Eds.). (2017). Discourse Analysis in Translation Studies. Amsterdam and Philadelphia: John Benjamins Publishing Company. • Wang, B., & Munday, J. (Eds.). (2021). Advances in Discourse Analysis of Translation and Interpreting: Linking Linguistic Approaches with Socio-cultural Interpretation. London and New York: Routledge. • Baumgarten, S., & Schröter, M. (2018). "Discourse analysis, interpreting and translation". In K. Malmkjær (Ed.), The Routledge Handbook of Translation Studies and Linguistics (pp. 135-150). London and New York: Routledge. |
| Sıra | Program Çıktıları | Katkı Düzeyi | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | |||
| 1 | Mütercim-Tercümanlığın geçirdiği tarihi gelişim süreci hakkında yeterli bilgi sahibi olma | ||||||
| 2 | Bütün üslup düzeyleri dâhil olmak üzere, anadili ve kültürüne hâkim olma | ||||||
| 3 | En az iki yabancı dili çok iyi bilme | ||||||
| 4 | Üçüncü bir yabancı dili anadile doğru çeviri yapabilecek düzeyde bilme | ||||||
| 5 | Kaynak dildeki bir metni anlayarak erek dile hatasız aktarabilme | X | |||||
| 6 | Çeviride kalite ve tutarlılığı artırmak amacıyla, terminoloji çalışması hakkında gerekli kuramsal bilgiye ve yöntemlere sahip olma | ||||||
| 7 | İletişimde kültürel farklılıkları bilme | ||||||
| 8 | Bildiği yabancı dillerin kültürlerini iyi tanıma ve izleme | ||||||
| 9 | Bilgiye kısa zamanda erişebilecek araştırma ve bilgi edinme vasıtalarını bilme | ||||||
| 10 | Çeviri sürecinde kullanılan sözlük, ansiklopedi, bilgisayar ve iletişim teknolojilerini kullanabilme | ||||||
| 11 | Sözlü ya da yazılı çevirmenlik mesleğinin değişik alanlarda uygulanış şekilleri hakkında bilgiye sahip olma | ||||||
| 12 | Çevirmenlik mesleğinin ve yasal çerçevesi hakkında bilgi sahibi olma | ||||||
| # | Ders Öğrenme Çıktılarının Program Çıktılarına Katkısı | PÇ 1 | PÇ 2 | PÇ 3 | PÇ 4 | PÇ 5 | PÇ 6 | PÇ 7 | PÇ 8 | PÇ 9 | PÇ 10 | PÇ 11 | PÇ 12 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Öğrenciler, Söylem Analizi alanına ait temel kavram ve kuramları açıklayabilir ve farklı metin türlerine uygulayabilir. | 3 | |||||||||||
| 2 | Öğrenciler, sözlü ve yazılı metinlerde bağlaşıklık, tutarlılık ve bağlam unsurlarını analiz ederek anlamın nasıl üretildiğini yorumlayabilir. | 3 | |||||||||||
| 3 | Öğrenciler, Edimbilim ve söz eylem kuramı çerçevesinde örtük anlamları, iletişim niyetlerini ve söylem stratejilerini değerlendirebilir. | 3 | |||||||||||
| 4 | Öğrenciler, çeviri sürecinde söylem düzeyinde karşılaşılan sorunları belirleyerek uygun çözüm stratejileri geliştirebilir ve metinler arası aktarımı eleştirel bir bakış açısıyla gerçekleştirebilir. | 3 |
| Değerlendirme Sistemi | |
|---|---|
| Yarıyıl Çalışmaları | Katkı Oranı |
| 1. Ara Sınav | 100 |
| Toplam | 100 |
| 1. Final | 60 |
| 1. Yıl İçinin Başarıya | 40 |
| Toplam | 100 |
| AKTS - İş Yükü Etkinlik | Sayı | Süre (Saat) | Toplam İş Yükü (Saat) |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav haftası dahildir: 16x toplam ders saati) | 16 | 2 | 32 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi(Ön çalışma, pekiştirme) | 16 | 3 | 48 |
| Ara Sınav | 1 | 7 | 7 |
| Final | 1 | 7 | 7 |
| Toplam İş Yükü | 94 | ||
| Toplam İş Yükü / 25 (Saat) | 3,76 | ||
| dersAKTSKredisi | 4 | ||