Course Name Code Semester T+U Hours Credit ECTS
Anadolu ve Rumeli Ağizlari TDE 453 7 3 + 0 3 5
Precondition Courses
Recommended Optional Courses
Course Language Türkçe
Course Level Lisans
Course Type Seçmeli
Course Coordinator Dr.Öğr.Üyesi BAHRİ KUŞ
Course Lecturers
Course Assistants Arş. Gör. Esra KİRİK, Arş. Gör. Bahri KUŞ
Course Category
Course Objective Anadolu ve Rumeli Ağızları üzerinde yapılmış derleme, inceleme ve tasnif çalışmalarının tanıtılması, ağız araştırma yöntemlerinin kavratılması. Türkiyedeki çeşitli ağızların karakteristik özelliklerinin o ağızlarla ilgili yayınlardan alınmış seçme metinler yardımıyla öğretilmesi.
Course Content Ağız terimi, Anadolu ve Rumeli ağızları konusunda yapılmış derleme, inceleme ve tasnif çalışmaları, ağız araştırmaları yöntemleri Ağız transkripsiyon sistemi; Erzurum, Kars, Diyarbakır, Doğu Karadeniz, Nevşehir, Batı Karadeniz, Batı Anadolu, Doğu Rumeli ve Batı Rumeli ağız bölgelerinin özellikleri.
# Course Learning Outcomes Teaching Methods Assessment Methods
1 Anadolu ve Rumeli ağızlarını paralellik ve karşıtlıklarına göre nasıl tasnif edebileceğini tasarlar. Tartışma, Rol Oynama, Beyin Fırtınası, Sınav ,
2 Ağız çalışmalarında karşılaşılan güçlükler için çözümler geliştirir. Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Gösteri, Beyin Fırtınası, Sınav , Ödev, Performans Görevi,
3 Ağızlar ve ağız araştırmalarının geleceğiyle ilgili tahminde bulunur. Soru-Cevap, Tartışma, Beyin Fırtınası, Sınav , Sözlü Sınav, Ödev,
4 Anadolu ve Rumeli ağızları konusunda yerli ve yabancı araştırıcıların yaptıkları çalışmaları kronolojik sırayla özetler. Anlatım, Sınav , Sözlü Sınav,
5 Ağız araştırmalarında kullanılan yöntemleri bilir ve uygular. Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Alıştırma ve Uygulama, Ödev, Performans Görevi,
6 Özelliklerini öğrendiği her ağız bölgesini daha öncekilerle karşılaştırır. Anlatım, Alıştırma ve Uygulama, Bireysel Çalışma, Proje Temelli Öğrenme , Sınav , Proje / Tasarım, Performans Görevi,
7 Ağızlarla ilgili tasniflerde kullanılan ölçütlerin geçerliliği hakkında hükümler verir. Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Alıştırma ve Uygulama, Beyin Fırtınası, Sınav , Sözlü Sınav,
8 Ağız çalışmalarında kullanılan çevriyazı işaretlerinin kullanım yerlerini anlatır. Anlatım, Alıştırma ve Uygulama, Gösterip Yaptırma, Sınav , Proje / Tasarım,
9 Anadolu ve Rumeli ağızlarıyla ilgili olarak yapılmış eski ve yeni çalışmaları karşılaştırır. Anlatım, Alıştırma ve Uygulama, Grup Çalışması, Sözlü Sınav, Ödev,
10 Ağızların yazı diliyle ilişkisini ve ağız bilimi araştırmalarının niçin gerekli olduğunu anlatır. Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Sınav , Sözlü Sınav,
11 Ağız terimini ve onunla ilgili lehçe, şive vb. terimleri tanımlar. Anlatım, Sözlü Sınav,
12 Ağızların oluşumuna katkıda bulunan unsurları ve ağızlardaki karşıtlık ve benzerliklerin sebeplerini açıklar. Anlatım, Alıştırma ve Uygulama, Gösterip Yaptırma, Sınav , Ödev,
13 Ağız çalışmalarındaki metinlerde bulunan yöreye has ağız özelliklerini gösterir. Alıştırma ve Uygulama, Grup Çalışması, Proje Temelli Öğrenme , Sözlü Sınav, Performans Görevi,
14 Ağızlarla ilgili tasnif çalışmalarını ve ağızların söz varlığını örnekler. Anlatım, Soru-Cevap, Beyin Fırtınası, Sınav , Sözlü Sınav,
15 Anadolu ve Rumeli ağızlarının her birinin karakteristik niteliklerini özetler. Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Alıştırma ve Uygulama, Gösterip Yaptırma, Sınav , Ödev,
Week Course Topics Preliminary Preparation
1 Ağız kavramının tanımlanması. Bu kavramın dil, şive, lehçe, diyalekt, aksan gibi benzer kavramlarla ilişkisi ve bunlar arasındaki yeri. Ağız bilimi araştırmalarının gerekliliği. Ağızlar ve yazı dili münasebeti. Dil, lehçe, şive ve ağız kavramları hakkında ön bilgi sahibi olmak
2 Anadolu ağızları üzerinde yapılan ilk çalışmalar: Yabancı araştırıcılar dönemi (1867-1940) ve Ahmet Caferoğlu dönemi (1940-1950). Ahmet Caferoğlu dönemi sonrası günümüze kadar yapılan ağız metni derleme ve inceleme çalışmaları. Anadolu ağızları konusunda yapılan çalışmalar hakkında ön bilgi sahibi olmak
3 Anadolu ağızlarındaki çeşitli dil unsurlarıyla (sıfat-fiil ekleri, fiil çekimi vb.) ilgili çalışmalar. Anadolu ağızlarının söz varlığı. Anadolu ağızlarının tasnifiyle ilgili çalışmalar. Tasnif yöntemleri hakkında ön bilgi sahibi olmak
4 Ağız araştırmalarında yöntem: Sahaya çıkmadan yapılacak hazırlık çalışmaları ve saha çalışmasında dikkat edilecek noktalar. Ağız araştırmalarında yöntem: Derlenen ağız malzemesini metne dönüştürme. Ağız metni işaretleri ve bunlarla ilgili değerlendirmele Ağız araştırmalarında yöntem sorunları hakkında ön bilgi sahibi olmak
5 Rumeli ağızlarıyla ilgili olarak yabancı araştırıcılar tarafından yapılmış derleme ve inceleme çalışmaları. Rumeli ağızlarıyla ilgili olarak yerli araştırıcılar tarafından yapılmış derleme ve inceleme çalışmaları. Rumeli ağızları üzerinde yapılan çalışmalar hakkında ön bilgi sahibi olmak
6 Rumeli ağızlarının tasnifi konusunda yapılan çalışmalar ve bu çalışmalarda kullanılan ölçütlerin değerlendirilmesi. Rumeli ağızları üzerindeki Kıpçak tesiri. Rumeli ağızları üzerinde yapılan tasniffler hakkında ön bilgi sahibi olmak
7 Anadolu ve Rumeli ağızları üzerindeki çalışmaların bir bütün hâlinde değerlendirilmesi. Ağız çalışmaları açısından aciliyeti olan bölgeleri Derleme yapılmış ve yapılmamış bölgeler hakkında ve Ağız atlası hakkında ön bilgi sahibi olmak
8 ARA SINAV Genel tekrar
9 Kars ağzının karakteristik özellikleri. Bu ağızdan seçilmiş birer metnin tahlili. Erzurum ağzının karakteristik özellikleri. Bu ağızdan seçilmiş birer metnin tahlili. Kars ağzının genel özellikleri hakkında bilgi sahibi olmak
10 Diyarbakır ağzının karakteristik özellikleri. Bu ağızdan seçilmiş bir metnin tahlili. Erzurum ve Kars ağızlarıyla karşılaştırma. Doğu Karadeniz ağızlarının karakteristik özellikleri. Bu bölgeden seçilmiş bir metnin tahlili. Erzurum ve Diyarbakır ağızları Diyarbakır ağzının genel özellikleri konusunda ön bilgi sahibi olmak
11 Batı Karadeniz ağızlarının karakteristik özellikleri. Bu ağızdan seçilmiş bir metnin tahlili. Doğu Karadeniz, Erzurum ve Diyarbakır ağızlarıyla karşılaştırma. Nevşehir ağzının karakteristik özellikleri. Bu ağızdan seçilmiş bir metnin tahlili. Trabzon ve Rize ağızları konusunda ön bilgi sahibi olmak
12 Batı Anadolu (Ege) ağızlarının karakteristik özellikleri. Bu ağızdan seçilmiş bir metnin tahlili. Batı ve Doğu Karadeniz, Nevşehir, Erzurum ve Diyarbakır ağızlarıyla karşılaştırma. Anadolu ağızları üzerinde genel karşılaştırma. Batı Anadolu ağızları konusunda ön bilgi sahibi olmak
13 Rumeli ağızlarının genel özellikleri. Rumeli ağızlarıyla ilgili çalışmaların hatırlatılması. Doğu Trakya ağzının özellikleri. Bu ağızdan seçilmiş bir metnin tahlili. Önceki ağızlarla karşılaştırma. Rumeli ağızların ses ve şekil bilgisi konusunda ön bilgi sahibi olmak
14 Batı Rumeli ağızlarına ait metinler üzerinde çalışma. Önceki ağızlarla karşılaştırma. Anadolu ve Rumeli ağızlarının karşılaştırılması ve genel değerlendirme. Makedonya ve Kosova ağızları konusunda ön bilgi sahibi olmak
Resources
Course Notes Öğretim üyesinin konuyla ilgili ders notu
Course Resources Ay, Özgür, Türkiye Türkçesi Ağızlarında Fiil Çekimi, TDK Yayınları, Ankara, 2009
Ercilasun Ahmet Bican; Kars İli Ağızları TDK Yay., Ankara, 2002
Eren Emin, Zonguldak Bartın Karabük İlleri Ağızları, TDK Yay Ankara 1997
Erten Münir, Diyarbakır Ağzı, TDK Yay., Ankara, 1994
Gemalmaz Efrasiyap; Erzurum İli Ağızları, TDK Yay., Ankara, 1995
Gülensoy Tuncer, Ercan Alkaya; Türkiye Türkçesi Ağızları Bibliyografyası, 2. bs., Akçağ Yay. Ankara 2003
Günay Turgut, Rize İli Ağızları, TDK Yay., Ankara, 2002
Kalay Emin; Edirne İli Ağızları, TDK Yay., Ankara, 1998
Karahan Leylâ; Anadolu Ağızlarının Sınıflandırması, TDK Yay., Ank.,1996
Korkmaz Zeynep; Nevşehir ve Yöresi Ağızları, Ank. Ün. DTCF Yay., Ank. 1977
Ağız Araştırmaları Bilgi Şöleni, TDK Yay., Ank.,1999
Order Program Outcomes Level of Contribution
1 2 3 4 5
1 Türkçeyi doğru, güzel ve anlaşılır bir şekilde kullanma becerisine ulaşır. X
2 Atatürk İlkeleri ve inkılapları konusunda bilgi edinir.
3 Türk Dili ve Edebiyatı alanında yapılmış güncel araştırmaları takip edebilecek düzeyde yabancı dil bilgisi kazanmayı amaç edinir.
4 Türk dilini ses bilgisi, şekil bilgisi, söz dizimi ve anlam bilgisi bakımından inceler. X
5 Türk Dili ve Edebiyatının metinlerini başlangıcından günümüze kadar edebi olarak ve dil bilgisi açısından değerlendirebilir. X
6 Türk Dili ve Edebiyatı alanında yazılmış temel eserleri tanır; Türk dilinin tarihi gelişimini temsil eden örnek metinleri okur ve çeviri yazıya aktarır. X
7 Çağdaş ve klasik edebiyat bilgi ve teorilerini, belirli akımlar ve kuramlar çerçevesinde değerlendirir, edebiyat ve dil bilimi açısından eleştiri yapar.
8 Edebi dönemler (klasik veya çağdaş), edebi akımlar ve şahsiyetler üzerinde, mesleki sorumluluk bilinciyle bilimsel, edebi , disiplinler arası araştırmalar yapar.
9 Lehçe, şive ve ağız bilgisinin içeriğini anlar; Türkiye Türkçesinin ağızlarına ait metinleri inceler. X
10 Gerekli metot, yöntem ve teknikleri öğrenerek halk bilimi alanında araştırma ve derleme yapabilir
11 Türk Dili ve Edebiyatı alanında akademik düzeyde araştırma ve çalışma yapabilmenin temel bilgi ve becerilerine sahip olur. X
12 Türk Dili ve Edebiyatı Programında edindiği bilgi ve teorileri; eğitim-öğretim, araştırma ve kamusal hizmet alanlarında kullanır ve uygular. X
13 Yaşam boyu öğrenmenin gerekliliği bilincini ve bunu gerçekleştirmeye dönük becerileri edinir. X
14 Türk Dili ve Edebiyatı alanında mesleki sorumluluk ve ahlaki değerleri gözetir. X
Evaluation System
Semester Studies Contribution Rate
1. Ara Sınav 50
1. Kısa Sınav 20
1. Ödev 20
1. Sözlü Sınav 10
Total 100
1. Yıl İçinin Başarıya 50
1. Final 50
Total 100
ECTS - Workload Activity Quantity Time (Hours) Total Workload (Hours)
Ders Süresi (Sınav haftası dahildir: 16x toplam ders saati) 16 3 48
Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi(Ön çalışma, pekiştirme) 16 2 32
Ara Sınav 1 10 10
Kısa Sınav 1 10 10
Ödev 1 10 10
Sözlü Sınav 1 10 10
Final 1 10 10
Total Workload 130
Total Workload / 25 (Hours) 5.2
dersAKTSKredisi 5