Course Name Code Semester T+U Hours Credit ECTS
Türk Dilbilgisi I: Ses Bilgisi TRE 103 1 3 + 0 3 5
Precondition Courses
Recommended Optional Courses
Course Language Türkçe
Course Level Lisans
Course Type Zorunlu
Course Coordinator Doç.Dr. MUSTAFA ALTUN
Course Lecturers
Course Assistants
Course Category
Course Objective

Dilin tanımını, dil ve diğer disiplinler arasındaki ilişkileri, dil bilgisi ve dil bilimin alt alanlarını, dil ailelerini, Türkçenin Dünya dilleri arasındaki yerini, ses, ünlü, ünsüz, ses değişmesi, düşmesi ve türemesini, hece, vurgu, aksan terimlerini öğrencilere kavratmak.

Course Content

Türkçenin tarihsel gelişimi ve yayılma alanı; Türk dilleri ailesi. Türkiye Türkçesinin sesbilgisi özellikleri; sesler (ünlü ve ünsüzler), ünlü ve ünsüzlerin özellikleri; ses uyumları (ünlü uyumu, ünsüz uyumu); ses (ünlü ve ünsüz) değişmeleri (darlaşması, yuvarlaklaşma, benzeşme, ayrışma, türeme, düşme, ötümlüleşme, ötümsüzleşme; kaynaşma, ünlü çatışması, ikileşme), kaynaştırma ünsüzleri, bağlantı ünlüsü; hece.

# Course Learning Outcomes Teaching Methods Assessment Methods
1 Hece, vurgu, aksan terimlerini tanımlar; örneklendirir. Bireysel Çalışma, Soru-Cevap, Alıştırma ve Uygulama, Sınav , Ödev,
2 Dil bilgisi ve dil biliminin alt alanlarını tanımlar. Soru-Cevap, Gösteri, Anlatım, Ödev, Sınav ,
3 Dili tanımlarlar; dil ile diğer disiplinler arasındaki ilişkileri tanımlar. Anlatım, Soru-Cevap, Alıştırma ve Uygulama, Sınav , Ödev,
4 Metinler üzerinde ses bilgisi çözümlemeleri yapar. Alıştırma ve Uygulama, Bireysel Çalışma, Ödev, Sınav ,
5 Dünya dillerini ve Türkçenin Dünya dilleri arasındaki yerini anlatır. Anlatım, Soru-Cevap, Sınav , Ödev,
6 Ses, ünlü, ünsüz, ses değişmesi, düşmesi ve türemesini örnekler üzerinde çözümler. Soru-Cevap, Alıştırma ve Uygulama, Anlatım, Ödev, Sınav ,
Week Course Topics Preliminary Preparation
1 Dilin tanımı
2 Dil ile diğer disiplinler arasındaki ilişkiler
3 Dil bilgisi ve dil biliminin alt alanları
4 Dünya dilleri, dil aileleri, yapılarına göre Dünya dillleri
5 Türkçenin Dünya dilleri arasındaki yeri ve önemi
6 Türkçenin tarihi ve coğrafik sınıflandırması
7 Ses, ses organları
8 Ses türleri: ünlüler, ünsüzler
9 Ara Sınav
10 Ses değişmeleri:Ses düşme, benzeşme, ayrışma
11 Ses değişmeleri: Ses türemesi, yuvarlaklaşma, kaynaşma
12 Ses vurgusu, aksan
13 Hece, hece tipleri
14 Genel değerlendirme.
Resources
Course Notes <p>ALTUN, Mustafa, www.dilbilimi.net/ders_notlari.htm sitesindeki ilgili ders notları</p>
Course Resources

ALTUN, Mustafa  (2011), "Türk Dil Bilgisi Öğretiminde Ünlülerin Sınıflandırılmasına Yönelik Eleştirel Bir Değerlendirme", III. Uluslararası Türkçenin Eğitimi-Öğretimi Kurultayı, 1-3 Temmuz 2010, Dokuz Eylül Üniversitesi DEDAM, İzmir, 2011, s.47-55.

BALPINAR, Zülal (Editör) (2006), Turkish Phonology, Morphology and Syntax, Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Yayınları, 267 s.

COŞKUN, Volkan (2008), Türkçenin Ses Bilgisi, IQ Yayınları, 288 s.

DEMİRCAN, Ömer (2002), Türkçenin Sesdizimi, Der Yayınları

ERGİN, Muharrem (2000), Edebiyat ve Eğitim Fakülteleri için Türk Dil Bilgisi, Bayrak Yayınları, İstanbul, 406 s.

GEMALMAZ, Efrasiyap (1999), "Türkiye Türkçesindeki Ses Olayları", Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, sayı 13.

GENCAN, Tahir Nejat (1966), Dilbilgisi, TDK, İstanbul, XV+412 s, (2001), Ayraç Yayınları.

KARAAĞAÇ, Günay (2010), Türkçenin Ses Bilgisi, Kesit Yayınları, İstanbul, 232 s.

PORZIG, Walter (1995), Dil Denen Mucize, (Çeviren: Prof. Dr. Vural ÜLKÜ), Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara, 4+276 s.

ÖZSOY, Sumru (2006), Türkçenin Yapısı-I (Sesbilim), Boğaziçi Üniversitesi Yayınları, İstanbul, 135 s.

Türkçe Sözlük (2005), TDK, Ankara, 2244 s.

Order Program Outcomes Level of Contribution
1 2 3 4 5
1 Dilin tanımı, işlevleri, dil bilgisi ve dil biliminin temel kavramları, Dünya dillerinin nitelikleri, Türk dilinin bu diller arasındaki yerini kavrar.(Alan Bilgisi) X
2 Türk dilinin tarihi dönemleri, ses ve ses olayları, ekler, kelime türetme yolları, kelime grupları, cümle, cümlenin öğeleri, cümle türlerini tanımlar ve Osmanlı Türkçesini okuma yazma becerisi kazanır. (Alan Bilgisi)
3 Edebiyat alanının temel kavramlarını, Edebiyat Bilgi ve Kuramlarını ve Edebi Akımların özelliklerini öğrenir, metinler üzerinde uygular. (Alan Bilgisi) X
4 Göktürk ve Uygur edebiyatları, Eski Türk edebiyatı, Tasavvuf ve Halk edebiyatları, Yeni Türk edebiyatı, Dünya edebiyatı ve çocuk edebiyatının gelişim aşamalarını kavrar ve bu aşamalarda yer alan gelenek ve değerleri fark eder. (Alan Bilgisi)
5 Türk tiyatrosunun gelişimini kavrayarak tiyatro-drama uygulamaları yapar. (Alan Bilgisi)
6 Okuma, dinleme, konuşma, yazma eğitimine yönelik bilgi ve becerilerin düzeye uygun biçimde aktarılmasında ve uygulanmasında gerekli öğretim yöntem ve teknikleri kullanır ve edindiği ileri düzeydeki bilgi ve becerileri kullanarak etkinlikler hazırlar. (Alan Bilgisi)
7 Yabancılara, Türk soylulara ve ikidillilere Türkçe öğretimine ilişkin öğretim yöntem ve teknikleri kullanır ve edindiği ileri düzeydeki bilgi ve becerileri kullanarak etkinlikler hazırlar. (Alan Bilgisi)
8 Türkçe eğitimine yönelik özel öğretim yöntemleri, dil bilgisi öğretim yöntem ve teknikleri ile Türkçe öğretim programlarını uygun biçimde kullanır ve uygulamaya yönelik etkinlikler hazırlar. (Alan Bilgisi)
9 Öğretmenlik mesleğinin gerektirdiği sınıf yönetimi, ölçme ve değerlendirme, eğitim psikolojisi, eğitim felsefesi ve eğitim sosyolojisi, teknoloji ve materyal kullanımı, öğretim ilke ve yöntemleri, eğitim kurumlarının faaliyetlerini düzenleyen kanun ve yönetmelikler hakkında yeterli bilgiyi hatırlar. (Meslek Bilgisi)
10 Bir yabancı dili en az Avrupa Dil Portföyü B1 Genel Düzeyi´nde kullanarak alanındaki bilgileri izleyebilir ve meslektaşları ile iletişim kurabilir. (Genel Kültür)
11 Türkçe eğitiminde alanının gerektirdiği bilgisayar yazılımı ile birlikte bilişim ve iletişim teknolojilerini kullanabilir.(Genel Kültür)
12 Türkçe eğitimi ile ilgili verilerin toplanması, yorumlanması, uygulanması ve sonuçlarının duyurulması aşamalarında toplumsal, bilimsel, kültürel ve etik değerlere uygun hareket eder. (Meslek Bilgisi)
Evaluation System
Semester Studies Contribution Rate
1. Ara Sınav 50
1. Kısa Sınav 15
2. Kısa Sınav 15
1. Ödev 20
Total 100
1. Yıl İçinin Başarıya 50
1. Final 50
Total 100
ECTS - Workload Activity Quantity Time (Hours) Total Workload (Hours)
Ders Süresi (Sınav haftası dahildir: 16x toplam ders saati) 16 2 32
Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi(Ön çalışma, pekiştirme) 16 5 80
Ara Sınav 1 1 1
Kısa Sınav 2 1 2
Ödev 7 3 21
Final 1 1 1
Total Workload 137
Total Workload / 25 (Hours) 5.48
dersAKTSKredisi 5