Course Name Code Semester T+U Hours Credit ECTS
Karahanli-Harezm Türkçesi TDE 351 5 4 + 0 4 7
Precondition Courses
Recommended Optional Courses
Course Language Türkçe
Course Level Lisans
Course Type Zorunlu
Course Coordinator Prof.Dr. ZİKRİ TURAN
Course Lecturers Dr.Öğr.Üyesi AYŞE AYDIN, Prof.Dr. ZİKRİ TURAN,
Course Assistants

Arş. Gör. Esrak Kirik, Arş. Gör. Bahri Kuş

Course Category
Course Objective

Birçok bakımdan Köktürk ve Uygur Türkçesinin bir devamı gibi düşünülebilecek Orta Türkçenin ilk dönemini temsil eden Karahanlı ve Harezm Türkçesinin şive özelliklerini kavratmak.

Course Content

Karahanlı ve Harezm Türkçelerinin Türk dili tarihindeki yeri ve önemi, bu şivelere ait yazılı belgelerinin ses bilgisi, şekil bilgisi, kelime kadrosu, söz dizimi ve anlam bilgisi bakımından incelenmesi.

# Course Learning Outcomes Teaching Methods Assessment Methods
1 Karahanlı ve Harezm Türkçesinin Türk dilinin diğer tarihi şiveleriyle münasebetini kurar, aralarındaki farklılıkları ayırt eder. Bu şivelerin oluşmasında etken olan verileri analiz eder. Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Alıştırma ve Uygulama, Sınav , Sözlü Sınav, Ödev,
2 Karahanlı ve Harezm Türkçelerinin kaçıncı yüzyıllar arası dönemi kapsadığını bilir. Genel Türkçe içindeki yerini anlatır. Türk dili için neyi ifade etiğini tanımlar. Bu şivelerin kaynaklarını sıralar. Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Alıştırma ve Uygulama, Sınav , Sözlü Sınav, Ödev,
3 Karahanlı ve Harezm Türkçesinden günümüze geçişte önemi olan gramer unsurları ve kaideleri bir araya getirip genellemelere ulaşır. Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Alıştırma ve Uygulama, Sınav , Sözlü Sınav, Ödev,
4 Karahanlı ve Harezm Türkçesinin özelliklerini yansıtan metinleri çeviri yazıya aktarır, bu döneme ait kelimeleri örnekler, gösterir ve onları yorumlar. Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Alıştırma ve Uygulama, Sınav , Sözlü Sınav, Ödev,
5 Karahanlı ve Harezm Türkçesinin gramer özelliklerini belirler. Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Alıştırma ve Uygulama, Sınav , Sözlü Sınav, Ödev,
6 Karahanlı ve Harezm Türkçesi metinlerinin sahip olduğu söz varlığı ve gramer özelliklerini değerlendirir. Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Alıştırma ve Uygulama, Sınav , Sözlü Sınav, Ödev,
Week Course Topics Preliminary Preparation
1 Türk dili tarihi içerisinde Karahanlı ve Harezm Türkçesinin yeri Türk dilinin tarihi dönemleri hakkında bilgi veren kaynakları edinmiş olmak.
2 Karahanlı ve Harezm Türkçesi dönemine ait eserlerin tanıtımı Türk dilinin tarihi dönemleri hakkında bilgi veren kaynakları incelemiş olmak.
3 Karahanlı ve Harezm Türkçesinin karşılaştırmalı ses bilgisi Geriye dönük ses bilgisi tekrarı yapmak.
4 Karahanlı ve Harezm Türkçesinin karşılaştırmalı ses bilgisi Geriye dönük ses bilgisi tekrarı yapmak.
5 Karahanlı ve Harezm Türkçesinin karşılaştırmalı şekil bilgisi Geriye dönük ekleşme bilgisi tekrarı yapmak.
6 Karahanlı ve Harezm Türkçesinin karşılaştırmalı şekil bilgisi Geriye dönük ekleşme bilgisi tekrarı yapmak.
7 Kutadgu Bilig´den alınan metinlerin dil incelemesi Kutadgu Bilig´den alınmış örnek metinleri çeviri yazıya aktarmak.
8 Kutadgu Bilig´den alınan metinlerin dil incelemesi Kutadgu Bilig´den alınmış örnek metinleri çeviri yazıya aktarmak.
9 ARASINAV Şimdiye dek yapılan çalışmaların genel tekrarını yapmak.
10 Kutadgu Bilig´den alınan metinlerin dil incelemesi Kutadgu Bilig´den alınmış örnek metinleri çeviri yazıya aktarmak.
11 Nehcü´l-Ferâdis´ten alınan metinlerin dil incelemesi Nehcü´l Feradis´ten alınmış örnek metinleri çeviri yazıya aktarmış olmak.
12 Nehcü´l-Ferâdis´ten alınan metinlerin dil incelemesi Nehcü´l Feradis´ten alınmış örnek metinleri çeviri yazıya aktarmış olmak.
13 Nehcü´l-Ferâdis´ten alınan metinlerin dil incelemesi Nehcü´l Feradis´ten alınmış örnek metinleri çeviri yazıya aktarmış olmak.
14 Karahanlı ve Harezm Türkçesinden Türkiye Türkçesine karşılaştırmalı dil bilgisi örnekleri Kutadgu Bilig ve Nehcü´l Feradis´ten alınmış metin örneklerini çeviri yazıya aktarmak.
Resources
Course Notes
Course Resources

AKALIN, Mehmet; Tarihi Türk Şiveleri, Atatürk Üniversitesi Yay., Ankara, 1979.
ARAT, R. Rahmeti; Kutadgu Bilig I Metin, Türk Dil Kurumu Yay., Ankara, 1979.
ARAT, R. Rahmeti; Kutadgu Bilig II Tercüme, Türk Tarih Kurumu Yay., Ankara, 1974.
ARAT, R. Rahmeti; Kutadgu Bilig III İndeks, Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü Yay., İstanbul 1979.
ATA, Aysu; Nehcü´l-Feradis II Dizin, Ankara.
ATALAY, Besim; Divanü Lügati´t-Türk, Türk Dil Kurumu Yay., Ankara 1986.
ERCİLASUN, Ahmet Bican ; Kutadgu Bilig Grameri- Fiil, Gazi Üniversitesi Yay., Ankara 1984.
HACIEMİNOĞLU, Necmettin; Karahanlı Türkçesi Grameri, Türk Dil Kurumu Yay., Ankara1996.
TEZCAN, Semih - Hamza Zülfikar; Nehcü´l-Feradis Metin, Tıpkıbasım, Ankara, 1995.
TOPARLI, Recep; Harezm Türkçesi, Tokat, 1998.
TURAN, Zikri ; Orta Türkçe Dönemi Metinlerinde Kelime Başı Ünsüzlerinde Aşırı
Patlayıcılaşma Varmıydı?, İst.Üniv.Edebiyat Fak. Der., C.XXX,
İstanbul, 2003, s.539-558.
TÜRK, Vahit ; Türk Din Tarihinde Din Türkçesi Atabetü´l-Hakayık Örneği, IV. Uluslararası Türk Dili Kurultayı Bildirileri, s. 1853-1862, Ankara, 2000.
TÜRK, Vahit ; Kutadgu Bilig Örneği İle Türkçede Ana Yardımcı Fiil, V. Uluslar arası Türk Dili Kurultayı Bildirileri, s. 2993-3006, Ankara, 2004.
YÜCE, Nuri; Mukaddimetü´l-Edeb, Ankara, 1993.

Order Program Outcomes Level of Contribution
1 2 3 4 5
1 Türkçeyi doğru, güzel ve anlaşılır bir şekilde kullanma becerisine ulaşır. X
2 Atatürk İlkeleri ve inkılapları konusunda bilgi edinir.
3 Türk Dili ve Edebiyatı alanında yapılmış güncel araştırmaları takip edebilecek düzeyde yabancı dil bilgisi kazanmayı amaç edinir.
4 Türk dilini ses bilgisi, şekil bilgisi, söz dizimi ve anlam bilgisi bakımından inceler. X
5 Türk Dili ve Edebiyatının metinlerini başlangıcından günümüze kadar edebi olarak ve dil bilgisi açısından değerlendirebilir. X
6 Türk Dili ve Edebiyatı alanında yazılmış temel eserleri tanır; Türk dilinin tarihi gelişimini temsil eden örnek metinleri okur ve çeviri yazıya aktarır. X
7 Çağdaş ve klasik edebiyat bilgi ve teorilerini, belirli akımlar ve kuramlar çerçevesinde değerlendirir, edebiyat ve dil bilimi açısından eleştiri yapar.
8 Edebi dönemler (klasik veya çağdaş), edebi akımlar ve şahsiyetler üzerinde, mesleki sorumluluk bilinciyle bilimsel, edebi , disiplinler arası araştırmalar yapar.
9 Lehçe, şive ve ağız bilgisinin içeriğini anlar; Türkiye Türkçesinin ağızlarına ait metinleri inceler.
10 Gerekli metot, yöntem ve teknikleri öğrenerek halk bilimi alanında araştırma ve derleme yapabilir
11 Türk Dili ve Edebiyatı alanında akademik düzeyde araştırma ve çalışma yapabilmenin temel bilgi ve becerilerine sahip olur. X
12 Türk Dili ve Edebiyatı Programında edindiği bilgi ve teorileri; eğitim-öğretim, araştırma ve kamusal hizmet alanlarında kullanır ve uygular. X
13 Yaşam boyu öğrenmenin gerekliliği bilincini ve bunu gerçekleştirmeye dönük becerileri edinir. X
14 Türk Dili ve Edebiyatı alanında mesleki sorumluluk ve ahlaki değerleri gözetir. X
Evaluation System
Semester Studies Contribution Rate
1. Ara Sınav 60
1. Kısa Sınav 10
2. Kısa Sınav 10
1. Ödev 20
Total 100
1. Yıl İçinin Başarıya 50
1. Final 50
Total 100
ECTS - Workload Activity Quantity Time (Hours) Total Workload (Hours)
Ders Süresi (Sınav haftası dahildir: 16x toplam ders saati) 16 4 64
Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi(Ön çalışma, pekiştirme) 16 4 64
Ara Sınav 1 16 16
Final 1 19 19
Total Workload 163
Total Workload / 25 (Hours) 6.52
dersAKTSKredisi 7